Op 31 mei zijn verschenen:
Hart van mijn land ik ben terug. Een literaire wandeling door het Zeeland van Hans Warren
en
Geheim Dagboek 1993-1995
In het lentenummer van De Tweede Ronde is een hoofdstuk gepubliceerd uit Warrens nooit uitgegeven roman Om het behoud der eenzaamheid.
In een essay in hetzelfde tijdschrift vertelt Molegraaf over de geschiedenis van het manuscript. Hij trof dat na Warrens dood aan, zorgvuldig opgeborgen in een roze archiefmap waarop Warren de titel van het boek had genoteerd: 'Het is heel zichtbaar zijn handschrift als oude man, de woorden zweven. De boodschap is duidelijk: hij heeft de roman weliswaar niet laten verschijnen, maar hij hoopte dat die niet zou verdwijnen.' Toch zal Molegraaf de roman niet publiceren, vooral omdat het manuscript een soort 'oerboek' is waaruit grote delen al in ander werk van Warren zijn terechtgekomen: in zijn dagboeken, in Demetrios en in Indigo.
De roman is gebaseerd op de liefdesgeschiedenis van Hans Warren en Maria de Roo, 'Sibylle' uit Geheim dagboek - al is het in de roman niet 'Hans' zelf maar diens halfbroer 'Nous' die haar bemint. 'Nous' valt ook op jongens, maar het wordt hem door 'Hans' ten sterkste afgeraden 'om aan die verkeerde neiging toe te geven'. Molegraaf beschrijft het als een verraad van de schrijver aan zichzelf. Jan Wolkers, met wie 'Sibylle' later zou trouwen, speelt ook een rol in het boek, onder de naam 'Josquin'. Het is deze Josquin die in het nu gepubliceerde hoofdstuk in De Tweede Ronde aan het woord is.
De Tweede Ronde, Tijschrift voor literatuur, verschijnt vier maal per jaar bij uitgeverij Mouria te Amsterdam.
Mario Molegraaf stelde een bloemlezing samen van 100 gedichten over ziek zijn: Ik wou wel weer een beetje ziek zijn (Uitgeverij Bert Bakker). In het voorwoord schrijft hij over Hans Warren onder andere het volgende.
Míjn zieke, de dichter Hans Warren met wie ik bijna een kwarteeuw het leven deelde, bleef na zijn dood spreken. Zo kreeg je te horen wat je anders nooit hoort. Zo kreeg de wereld te zien wat anders tussen twee mensen blijft. Hij hield een gruwelijk en prachtig dagboek bij, ook in zijn laatste jaar, Geheim dagboek 2001. Het was geen gelukkig jaar. Dat lag ongetwijfeld aan mij, maar ook een beetje aan hem. Het dagboek is als de schrijver ervan. En het dagboek over zijn levenseinde bevat oases van verlichting, maar is toch vooral een woestijn van zelfmedelijden.
(...) Ziekte mag veel slechts in mensen aan het licht brengen, je krijgt in moeilijke tijden soms ook het beste van iemand te zien. Ook dat heb ik met Hans Warren ervaren. Op een dag was er een griezelig gezwel op zijn hoofd. Kwaadaardig, de plastische chirurg deed zijn werk, een reeks bestralingen volgde. Ik begrijp het achteraf nog steeds niet, zijn moed, onze moed, de moed om de moed erin te houden. We gingen dóór, met leven, met werken. Juist in deze weken werd een boek van hem gepresenteerd, we regelden het zo dat hij op die feestelijke dag vroeg werd bestraald, de dag erna laat.
Deze week werd het herfstdagboek van Joost Prinsen door Susan Smit vergeleken met Geheim dagboek van Hans Warren. Volgens Smit, in 'Goedemorgen Nederland'(KRO), haalt Prinsen niet het niveau van Warren. Het Parool van afgelopen week ziet in het nieuwe dagboek van Jan Wolkers (Dagboek 1972) dezelfde thema's als in dat van Warren: de natuur, eten, en sex. Kortom, het dagboek van Hans Warren wordt nog steeds gebruikt als ijkpunt bij het beoordelen van nieuw verschenen dagboeken.
Aan het eind van het vorige jaar berichtten we al dat het nieuwe Geheim dagboek versneld zal verschijnen, en wel dit voorjaar. Rond die tijd komt ook uit: Hart van mijn land ik ben terug, een literaire wandeling door het Zeeland van Hans Warren. Het is een nieuw deel in de reeks literaire wandelingen die worden uitgegeven door Uitgeverij Bas Lubberhuizen. Hierin presenteren we een drietal afwisselende wandelingen door Zeeland, aan de hand van leven en werk van Hans Warren. Het boek bevat niet eerder gepubliceerde foto's en natuurtekeningen uit zijn nalatenschap. Meer nieuws volgt spoedig, ook op de site van Bas Lubberhuizen.
Hans Warren noteert in 1994, na een zoveelste televisieoptreden, in zijn Geheim dagboek: ‘In de vijftig jaar dat ik nu publiceer ben ik geen gigantische conifeer geworden, eerder een soort onuitroeibaar onkruid.’ Het onkruid ‘Hans Warren’ zal nooit meer weggewied kunnen worden, juist door zijn dagboek, misschien het meest uitgebreide, in elk geval het meest intense egodocument uit onze literatuur. Een eeuwig spoor nalaten, meer dan in welk deel ook blijkt hij daarvan dagelijks bezeten: ‘Men móet weten hoe op 18 januari 1993 om tien voor elf ’s morgens het zonlicht op je bureau viel.’
Zoveel onbescheidenheid tussen ongekende oefeningen in bescheidenheid, over dit dagboek kun je alleen in paradoxen spreken. Waarschijnlijk omdat de schrijver de grootste paradox die er bestaat tracht te vatten, de paradox die leven heet. Hij doet dat met zijn geest, maar vooral met zijn lichaam. In het jaar dat hij 72 wordt, noteert hij beteuterd: ‘M’n potentie is sterk gedaald. De score blijft pover, ik tel 35 kruisjes.’ Toch schrijft hij uitbundiger dan ooit over zijn avonturen met een zware handborstel en zijn dromen over jongens, en hij fantaseert over de Vlaamse schoonheid Goedele: ‘Ze denkt vaak aan me en mijn boeken liggen onder haar kussen.’
Heel wreed is de reactie op de zelfmoord van Adriaan Venema: ‘Zojuist hief M. een dolzinnige juichkreet aan en begon hij een woeste vreugdedans.’ Juist heel teder wordt de honderdste geboortedag van Hans Warrens moeder herdacht: ‘Nog even keken we om, op het grauwe, bloemloze kerkhof vlamde de azalea.’ Een boek over afscheid nemen en verzamelen, reizen en thuisblijven, grote nederlagen en kleine overwinningen, hoe onkruid niet vergaat.
Zie ook de site van uitgeverij Bert Bakker.
Het nieuwe Geheim dagboek over de jaren 1993-1995 zal eerder verschijnen dan aanvankelijk was gepland. Niet in het najaar maar reeds in het voorjaar van 2007 - waarschijnlijk april - zal dit deel in de winkels te vinden zijn. Daarnaast zal het literaire tijdschrift De Tweede Ronde in het lentenummer een door Warren geschrapt hoofdstuk uit de onuitgegeven roman Om het behoud der eenzaamheid publiceren. Zoals bekend heeft Warren de titel van deze roman in 2001 gebruikt voor de bloemlezing uit zijn Geheim dagboek.
Vrijdag 3 november vond de uitreiking plaats van de Zeeuwse Boekenprijs 2006. Voor het eerst werd dit jaar ook een publieksprijs uitgereikt: de Jan Bruijnsprijs. Stemmen op deze publieksprijs kon alleen via de website van het Zeeuws Tijdschrift. De meeste stemmen gingen naar Duiven op Bouvet, ons boekje over de vriendschap tussen Boudewijn Büch en Hans Warren. Uit handen van Paul van der Velde, hoofdredacteur van het Zeeuws Tijdschrift, ontvingen wij een Zilveren Zeeuws meisje. Heel veel dank voor uw stem! Het boekje is te bestellen op Buchmania.nl. Er is nog een beperkt aantal exemplaren.
Aan de Universiteit Gent heeft Ludovic Bol onlangs een licentiaatsverhandeling geschreven over Warrens Een vriend voor de schemering, de in 2005 postuum gepubliceerde roman. De volledige scriptie is hier te vinden. Bol vertelde ons hoe hij tot het schrijven van deze scriptie is gekomen en wat hij zelf van de roman vindt.
“Vorig jaar ben ik bij de start van de zomervakantie naar prof. Coigneau (UGent) gegaan met een interesseveld waarbinnen ik een scriptie wou maken: homoseksualiteit - (jeugd)literatuur - allochtonen. Na enkele voorstellen van mezelf gaf mijn promotor me de roman Een vriend voor de schemering omdat die roman raakvlakken had met mijn interesses.
Er was meteen ook een probleem: er bestond heel weinig wetenschappelijk materiaal over de roman. Zeker in het Gentse bleef het beperkt tot enkele (niet-wetenschappelijk) recensies in dagbladen in een uitgebreide knipselmap over de auteur en zijn werk. Over de auteur en zijn werken kon ik gelukkig terecht in een recente bijdrage in het Literair Lexicon.
In dat opzicht, het weinige materiaal dat al rond de roman bestond, werd een vergelijking met de dagboeken de enige invalshoek op de roman die ikzelf wetenschappelijk bevredigend vond. De dagboeken, waar al heel veel over geschreven was, boden me het houvast die ik optimaal had moeten vinden in wetenschappelijke artikelen.
In eerste instantie was ik niet heel enthousiast over de roman. Dat kwam vooral door het tweede boekdeel over Heste met zijn lange passages over fauna en flora. Een weinig opwindend deel dat bol stond van de doorzichtige metaforen over het verdorde personage Heste. Bij een tweede en derde lezing stoorde die verstilling me niet meer. Ik besteedde in mijn latere lezing vooral aandacht aan de aanzetten (de toespelingen op de toekomst) die Warren in dat hoofdstuk bracht.
De kracht van Warren, zijn zintuiglijkheid en het uitvoerig beschrijven van zijn personages, vormen mijns inziens ook een grote drempel voor de jonge, hedendaagse lezer zoals ikzelf. Ook de voor zijn tijd vooruitstrevende en gedurfde thematiek van de roman valt niet langer op in de hedendaagse literatuur. Een vriend zal volgens mij dan ook niet meer dan een prettig curiosum blijven voor wie Warren al leest, of gericht zoekt naar een roman die iets brengt rond homoseksualiteit en allochtonen. Ik kan me zelfs in mijn mildste bui niet inbeelden dat de roman op eigen kracht lezers zal weten aan te trekken. Daarvoor is het 'momentum' van de roman voorbij.
Beschouw ik deze roman dan als een tevergeefse en overbodige roman? Neen. Een vriend brengt een op zich waardevolle schets van mensen die op zoek zijn naar liefde. De clash tussen realiteit en romantiek en zeker het realistische einde, wist ik te appreciëren. Als me een ding spijt na het maken van deze bespreking van de roman, dan is het mijn falen om tijd vrij te maken om dieper in te gaan op allerlei vragen. Deze scriptie is zonder valse bescheidenheid maar een sobere en heel onvolmaakte bijdrage tot het 'onderzoek' rond de roman. "Kiezen is verliezen" luidt het cliché, maar ik heb heel wat interessante invalshoeken, zoals het tot stand komen van de roman, de thematiek van het decadentisme (Wouter als flaneur in de grootstad), het pastorale versus de grootstad, de literaire relatie niet kunnen verkennen.”
Zojuist verscheen de derde editie van het Büchmania Magazine, een jaarlijkse uitgave van het Boudewijn Büch Gezelschap Büchmania. Voor dit nummer schreven wij "Gisteren stond ik voor een zerk. Aantekeningen bij een gedicht van Boudewijn Büch". In dit artikel leggen wij een aantal verrassende dwarsverbanden tussen de dichters Boudewijn Büch, Hans Warren, Rupert Brooke en Konstantinos Kavafis. Het magazine is te bestellen op Buchmania.nl.
Op 28 september jl. is Rudolf Hagenaar overleden (geboren in 1927), één van de favoriete hedendaagse schilders van Warren. De twee waren bovendien jarenlang goed bevriend. Die vriendschap begon met een gesprek op het Goese Lyceum, waar zowel Hagenaar als Warrens vrouw 'Mabel' werkzaam waren. Hagenaar in 2002 in de PZC: “Hans was er met zijn vrouw. Na enige pijnlijke stiltes, raakten Hans en ik in een heel gezellig tweegesprek. Ik denk dat het meteen over kunst ging, maar ook over het Zeeuwse landschap en wat het opkomende toerisme daarvoor betekende.” (PZC, 20-11-02) Het gesprek mondde uit in een vriendschap die zo’n veertig jaar, tot het overlijden van Warren, zou duren.
In veel van Hagenaars schilderijen neemt het naakte lichaam een belangrijke plaats in. Lichamen in de kracht van hun leven, prachtige lijven van mannen en vrouwen, maar vooral ook lichamen die oud, ziek en afgetakeld zijn. Opmerkelijk is een serie schilderijen van lijken die juist afgelegd worden. Warren herkende in Hagenaar een verwante ziel - is zijn poëzie niet ook doortrokken van dezelfde thematiek rondom schoonheid, dood en verderf? Het was Warrens grote wens dat de schilderijen van Hagenaar meer bekendheid zouden genieten. Als Warren in 1973 zijn cyclus De Olympus over de Griekse godenwereld voltooit, vraagt hij Hagenaar of deze de bundel wil illustreren. Het resultaat valt niet bij iedereen in de smaak, zo wil uitgever Thomas Rap wel de gedichten, maar niet de illustraties. De tekeningen ontbreken dan ook in deze uitgave. Maar Warren laat de cyclus ook uitgeven door de Zeeuwse uitgeverij Den Boer in Middelburg, nu wel met de tekeningen.
Hagenaar, de kunstenaar die zich verscholen hield, die naast zijn leraarschap in de weekeinden en in de schoolvakanties in stilte werkte aan een gevarieerd oeuvre aan olieverven, gouaches en tekeningen, zal pas aan het einde van de twintigste eeuw erkenning verwerven. Een vernissage bij Kunsthandel Juffermans in Utrecht is dan een groot succes en Warren voorspelt bij die gelegenheid dat Hagenaar in de nieuwe eeuw de faam gaat verwerven die hij verdient.
Warren weet in de loop van zijn leven zelf een paar kunstwerken van Hagenaar te verwerven. Makkelijk gaat dat niet want Hagenaar verkoopt zijn werk niet, hij wilde het alleen schenken. En dat betekent, verzucht Warren in 1971 in zijn dagboek, wachten. In het najaar van 2000 krijgt Warren een belangrijk werk van Hagenaar: Tropennacht, een olieverf schilderij van 54 x 89 cm. Volle maan boven een zwarte zee, een donkere nacht ook, met in het licht een mes en een tros bananen. Met haar benen gekruist zit een naakte vrouw op een strandstoel. In Een stip op de wereldkaart uit 2001 wijdt Warren een gedicht (titel: 'Autonome kunst') aan dit schilderij dat bij hem thuis in de kamer hangt.
Op 28 augustus jl. is te Amsterdam op 96-jarige leeftijd Kees Lekkerkerker overleden. In 1939 bracht Lekkerkerker de bloemlezing In aanbouw uit, waarin werk van de toen opkomende generatie schrijvers was opgenomen. Met deze bloemlezing verkreeg hij bekendheid. Na de oorlog nam hij plaats in de redactie van de tijdschriften Proloog en De Gids. Lekkerkerker heeft zich het grootste deel van zijn leven gewijd aan het werk van J. Slauerhoff. In het dagboek van Warren komt Lekkerkerker al voor vanaf 1946. De laatste jaren vooral omdat hij Warrens bibliografie bij het Letterkundig Museum bijhoudt. "Een heel aardige vent", schrijft Warren op 1 mei 1987, "maar vermoedelijk door ouderdom en eenzaamheid is hij wat zonderling geworden".
In het Vlaams-Nederlands cultureel tijdschrift Schoon Schip verscheen in het derde nummer van dit jaar een artikel over de poëzie van Hans Warren. De auteur, Alfred Krans, onder meer bekend van zijn vertalingen van Thomas Mann en Hermann Hesse, gaf ons toestemming het artikel ook op onze site te plaatsen.
Klik op deze link voor het artikel.
Zoals we eerder meldden, is ons boekje Duiven op Bouvet: Over Boudewijn Büch en Hans Warren in de race voor de Zeeuwse Boekenprijs. Intussen is de stembus geopend voor de Jan Bruijns prijs, waarvoor op internet kan worden gestemd. Ga daarvoor naar:
Het Zeeuws Tijdschrift. Op de openingspagina moet je je eerst registeren, je ontvangt dan een mailtje met verdere aanwijzingen.
Ons boekje Duiven op Bouvet: Over Boudewijn Büch en Hans Warren is in de race voor de Zeeuwse Boekenprijs. De ZBP is begin 2003 door de redactie van het Zeeuws Tijdschrift ingesteld en wordt in samenwerking met de Zeeuwse Bibliotheek georganiseerd. In aanmerking komen "boeken over Zeeland in de breedste zin des woords en publicaties die door Zeeuwen over willekeurig welk onderwerp zijn geschreven".
Dit jaar wordt voor het eerst de ‘Jan Bruijns Prijs’ uitgereikt voor het boek dat de meeste stemmen krijgt via de website het Zeeuws Tijdschrift.de site van het ZT
In 1980 zei Mensje van Keulen in een interviewIn 1976 ben ik aan het dagboek begonnen en sindsdien is het een dwangneurotische handeling: ik moet er in schrijven. Ik zal het nooit publiceren. Tenzij ik aan het eind van mijn leven zo razend ben dat ik het dagboek, voordat ik mij in de strop verhang, naar mijn uitgever breng. Dat zou een satanische daad zijn.Deze week verschijnt onder de titel Alle dagen laat bij Uitgeverij Atlas haar dagboek uit 1976.
Uit Warrens dagboek uit dezelfde tijd weten we dat de twee schrijvers toen (nog) met elkaar bevriend waren en Warren treedt dan ook een aantal malen in het dagboek op. Niet altijd in positieve zin. "De hartelijke man verandert in een lelijke, vieze vent als hij drinkt. Zweterig en geil". Maar vooral Warrens toenmalige liefde Gianni Nurchi moet het een paar keer ontgelden. "Wat ziet Hans in die jongen? Zijn uitspraken zijn een al gezwets en gesnoef. (...) alles wat hij zegt is dom, zijn lippen mogen dan sensueel heten, zijn gezicht heeft meestentijds de uitdrukking van een oud, chagrijnig wijf".
Van Keulen schrijft in haar dagboek ook over haar eerste bezoek aan het Pijkesweegje in Kloetinge. "De benedenkamers in het lage, donkere huis - op het eerste gezicht een nederige boerenwoning - zijn schemerig, rustgevend, antiek ingericht". Over Warrens prozawerk Demetrios is dan weer een stuk minder enthousiast: "geregeld ontsporen zowel de dialoog als de beschrijving en vervalt het verhaal tot iets wat meer heeft van een krantenartikel, te haastig, te prozaïsch". Ook schrijft ze: "Niet altijd voel ik me op mijn gemak bij deze man. (...) Het komt misschien door de manier waarop hij over zijn kinderen spreekt."
In de publiciteit rondom het dagboek valt de naam Warren regelmatig. Arjan Peters citeert de Warren-passages in zijn bespreking in de Volkskrant van afgelopen vrijdag.
Saillant is natuurlijk dat Warren en Van Keulen gebrouilleerd zijn geraakt juist nadat Warren zijn dagboeken ging publiceren. Maar in een interview in HP/De Tijd van vorige week zegt Mensje van Keulen dat het één niks met het ander te maken had. "Waar ik mies van werd, en dat is Gerrit Komrij ook overkomen, was de manier waarop Warren ineens een boek van mij recenseerde. Daarmee raakte hij me veel meer dan met alles wat hij in die dagboeken ook maar had kunnen schrijven. (...) Bij het tweede boek dat hij afkraakte, dacht ik: hier heb ik geen zin meer in. Toen heb ik niet meer van me laten horen." Ze vertelt dat Warren haar een paar jaar voor zijn dood nog een brief schreef om het contact te herstellen, maar dat ze daar nooit op heeft gereageerd.
Het eind van de vriendschap tussen Van Keulen en Warren wordt ook besproken in een radio-interview met Mensje van Keulen dat afgelopen maandag werd uitgezonden (Radio 747, Kunststof) en dat hier nog te beluisteren is.
In Elsevier van 29 april spreekt Hugo Camps met Andreas Oosthoek, die dit jaar afscheid neemt als hoofdredacteur van de Provinciale Zeeuwse Courant. De vriendschap met Warren komt uitgebreid aan bod in het interview:Klik hier voor het interview in ElsevierDe vriendschap met Hans Warren was intens. Het is een gewonde plek in mijn wezen dat deze dichter er niet meer is. Ik ben nu bezig met een soort Warren-archiefje. Het blijkt dat ik meer van hem heb bewaard dan ik dacht. Daar wil ik een boekje van maken. Hans was een tragische figuur. Maar wel een man met een enorme eruditie.
Hij heeft tientallen jaren in zo'n boerendorp gezeten, kwam nauwelijks buiten, en had toch een binding met de grote wereld. Televisie is pas in huis gekomen met zijn laatste vriendje. Een telefoon wilde hij niet, want dan ben je verbonden met allerlei gekken. Naar de radio werd niet geluisterd, want daar komt alleen maar een krassend geluid uit en hij vervormt de kwaliteit van muziek. Hij hield van zijn isolement. Als hij al naar buiten kwam, was het om met een paar vrienden te gaan eten in een restaurant. Met veel drank. Dat genoegen hebben we samen beleefd. Hans was een man die zijn leven heeft gesavoureerd. (Met dank aan Rutger Vahl)
Zie ook: ons interview met Andreas Oosthoek uit 2003.
Bij The University of Wisconsin Press is zojuist verschenen Secretly Inside, de Engelse vertaling van Warrens bekende novelle Steen der hulp. Aardig aan deze uitgave is de uitgebreide introductie van Jolanda Vanderwal Taylor, die niet alleen een korte schets geeft van Warren biografie, maar ook gedetailleerd ingaat op de novelle zelf. Dit doet ze onder meer op basis van haar eigen onderzoek naar Nederlandse literatuur over de tweede wereldoorlog. Steen der hulp neemt in dit genre een heel eigen positie in. Het boek is vertaald door S.J. Leinbach, die eerder al werk van Oek de Jong in het Engels vertaalde. Er is wel een ander omslag gekomen dan eerder aangekondigd. Zie voor het oude omslag ons nieuws van 19 december 2005.
In de zomercatalogus van Bert Bakker zijn het omslag en de flaptekst opgenomen van Geheim dagboek 1990-1992, dat voor augustus wordt aangekondigd. Het dagboek verschijnt in de vertrouwde vormgeving van Rudo Hartman en bevat ca 384 pagina's.
Op 9 januari van dit jaar is, in de Amerikaanse staat Iowa, Gino Mercuriali (geboren 19 september 1920) overleden. In Geheim dagboek schreef Warren voor het eerst over deze 'ranger' op 2 augustus 1945.Nog in de tijd toen Timothy hier was en ik zat te bladeren in een oude aflevering van Life werd ik getroffen door een foto van Gino Mercuriali, een Amerikaanse 'Ranger', stellig van Italiaanse afkomst. Ik sloeg het blad telkens weer op bij die foto: een buitengewoon knap, gaaf en mannelijk gezicht met donkere, raadselachtige ogen en een tragische, brede glimlach in avondzonlicht. Die foto heeft me door een moeilijke tijd heen geholpen en toch ben ik er van overtuigd dat Gino Mercuriali gesneuveld is.Warren schrijft later de novelle Het portret van Gino Mercuriali, die hij op 20 januari 1947 voltooit. Het lukt hem het adres van Mercuriali op te sporen, die in Sioux City, Iowa blijkt te wonen. In een brief vertelt Warren aan de Amerikaans soldaat over de novelle die hij aan hem heeft gewijd - het begin van een korte briefwisseling tussen de twee. Mercuriali stuurt een foto waarop hij 'helemaal niet zo knap' blijk. De novelle blijft ongepubliceerd: 'het verhaal gaat een map in, afgeschreven, met al mijn andere proza. Ik kan het niet, het deugt werkelijk niet'. Als Jaap Romijn, op 7 februari 1948, schrijft dat hij het verhaal op wil nemen in Ad Interim, wil Warren het intussen zelf niet meer publiceren.
In het midden: Gino Mercuriali
In het bericht van Mercuriali's dood op de Rangers-site wordt het artikel in Life genoemd:2nd Lieutenant Gino Mercuriali served in 5 different Ranger companies during WWII and was awarded the Bronze Star. He was also pictured on the cover of Life Magazine during WWII in a feature on the Rangers. He was often known to his Ranger Comrades as "Big Mercy."Gino Mercuriali ligt begraven op het Memorial Park Cemetery in Sioux City, Iowa.
In het laatst verschenen nummer van het Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie heeft Aafke de Groot, verpleeghuisarts in Naarden, een artikel geschreven over Geheim dagboek 2001. Het stuk draagt de mooie titel De winter kaatst grijs uit je ogen, een regel uit Warrens gedicht Reiger.
De Groot vraagt zich af of ouderenspecialisten iets op kunnen steken van Warrens dagboekaantekeningen. Aan de hand van een groot aantal fragmenten uit het dagboek belicht ze ' de gevoelens van de schrijver die worstelt met zijn onvermogen en aftakeling' en de ontwikkeling van de relatie tussen Warren en zijn partner, die 'worden uiteen gedreven door hun verschil in beleving en perspectief'. Ondersteuning van hulpverleners daarbij ontbreekt geheel, zo moet De Groot concluderen. 'Toch blijft er grote betrokkenheid en liefde tussen hen; tot op het laatst zijn er momenten van liefde, vriendschap en dankbaarheid voor het leven.'
Provinciale Zeeuwse Courant, 3 maart 2006
(Met dank aan Niek Oele)
Volgens uitgever Plien van Albada van uitgeverij Balans hebben de betrokken partijen afgesproken dat ze geen verdere uitspraken doen over de terugkeer van Mario Molegraaf naar Uitgeverij Bert Bakker/Prometheus. Ze laat weten:De liefde voor het werk van Hans is niet minder geworden, maar de samenwerking met Mario Molegraaf bleek niet continueerbaar. De uitgeverij en Mario Molegraaf hebben afgesproken geen verdere mededelingen te doen. Ik ben blij dat de publicatie van Geheim Dagboek verzekerd blijft.
De reeks Geheim Dagboek van Hans Warren gaat terug naar Uitgeverij Bert Bakker. Eind van de zomer zal, in de oude vertrouwde uitvoering, deel 18 verschijnen, over de jaren 1990-1992.
Met Prometheus/Bert Bakker zijn ook al contracten afgesloten voor deel 19 (1993-1995), deel 20 (1996-1998) en deel 21 (1999-2000). Met dat laatste deel, dat in 2009 zal verschijnen, is de reeks dan rond.
Mario Molegraaf: "Ik ben heel erg gelukkig dat Hans' dagboek teruggaat naar uitgeverij Bert Bakker. Ik weet zeker dat men bij Bert Bakker wél de liefdevolle zorg aan Hans en zijn werk zal besteden die ze van Plien van Albada (Balans) zeer tot mijn spijt niet meer kregen."
In het laatste nummer van 2005 van het tijdschrift Lychnari, schreef Mario Molegraaf een column over Hans Warren naar aanleiding van diens gedicht In het Amphiareion.Tachtig jaren heeft Hans Warren geleefd, tachtig dagen heeft hij in Griekenland doorgebracht. Hij was er voor het eerst in het voorjaar van 1976. Over deze reis en zijn andere Griekse reizen bericht hij in het Geheim dagboek. In zijn gedichten schreef hij al járen over Hellas, bijvoorbeeld in de reeks De Olympos, waarin hij tot de twaalf grote goden bidt. Uitgerekend het eerste wat hij, vanuit het vliegtuig, van het land te zien kreeg was deze berg: “Van zo hoog blikte ik omlaag op de woonst der goden, wat een omgekeerde wereld!” Waar de goden wonen is duidelijk. Maar waar wonen onze doden?In de column licht Mario Molegraaf ook de term 'Opperhuidmens' toe. Het is de werktitel voor de biografie die Molegraaf ooit over Warren hoopt te schrijven. 'Opperhuidmens' is afkomstig uit een nog ongepubliceerd gedicht van Warren, waaruit Molegraaf in de column citeert. Klik hier voor de volledige tekst van de column.
Op de website van operaesje fers is Hans Warren te horen die gedichten voorleest uit onder meer de bundels Leeuw Lente en Winter in Pompeï. Het zijn opnames uit 1975 en 1976. Zo leest Warren o.a. het beroemde gedicht Op een Bataks doodskistje.
In het enige weken geleden verschenen nummer van Propria Cures (116e jaargang, nr 12) schreef Vic van de Reijt een lovend stuk over de dagboeken van Warren.
Naar de laatst verschenen delen van het dagboek keek Van de Reijt met angst en beven uit. Die delen behandelen namelijk de tijd waarin hij Warren persoonlijk kende. Van de Reijt vertelt uitgebreid over zijn kennismaking met Warren: die vond plaats ten huize van Gerrit Komrij. "In een hoekje zat een oudere heer met een bult op zijn kop alles nauwkeurig waar te nemen". Vic van de Reijt en Theodor Holman - destijds beiden redacteur van Propria Cures - eindigen die nacht "als dikke vrienden met Hans en Mario".
In de jaren erna is Van de Reijt redacteur bij Bert Bakker en ontmoet hij Warren vaker. Met Mai Spijkers - toen ook nog werkzaam voor Bert Bakker - bezoekt hij in 1984 voor het eerst Warren thuis aan het Pijkesweegje in Kloetinge - in de trein terug naar Amsterdam lezen ze de kopij van GD. Twee zomers later brengt het gezin Van de Reijt de vakantie door in het huis van Victorine Hefting in Veere. Warren en Molegraaf bezoeken hen daar temidden van krijsende kleuters en drogende luiers. "Het gezicht van Warren sprak boekdelen: daarin lag voor wel tweeduizend jaar kinderhaat besloten. 'We houden onze jassen maar aan, Mario'".
Van de Reijt haalt inmiddels opgelucht adem: het laatste bezoek heeft het Geheim Dagboek nooit gehaald en ook verder komt hij er niet slecht van af. Hij noemt de beide laatste delen 'voortreffelijke' afleveringen met 'schitterende onthullingen' en kijkt alweer reikhalzend uit naar het volgende deel.
In De Groene Amsterdammer van deze week bespreekt Marja Pruijs het laatste Geheim Dagboek. In haar recensie, getiteld Een onthecht mensch, noemt ze dit deel “wederom een hoogtepunt in het Nederlandse ego-genre”.“Behalve met zijn schrijfstijl, die bondig is, adequaat en droogjes, heeft dat te maken met schrijvers vileine, rancuneuze en roddelzuchtige inborst. Deze vindt net voldoende tegenwicht in een trouwe, melancholieke en zelfhaterige kant om leuk te blijven. (…) Spaart hij zichzelf al geenszins (…), zijn schimpscheuten jegens anderen brengt hij ook met oprechte hartstocht.”Het is vooral “het onvermoeibare zelfonderzoek” waardoor Pruijs voor dit dagboek is gevallen: "Wat is de daad waarvoor ik mij het allermeest heb geschaamd? (…) Waarom moet ik altijd onder schuld gebrukt gaan? (…)Warrens levensvragen komen niet voort uit een lidmaatschap, ideologie of geloof. Eerder uit een gevoel van onthechting.”
Uit de eerste dagboeken van Hans Warren blijkt hoezeer hij zich laat inspireren door de dagboeken van Franse schrijvers als Paul Léautaud, Julien Green en André Gide. Het laatst verschenen nummer van De Parelduiker staat geheel in het teken van leven en werk van Gide - 2006 belooft dan ook een echt Gide jaar te worden met een nieuwe vertaling van Si le grain ne meurt, Gides autobiografie, en Het innerlijk blauw, een keuze uit de dagboeken. Mirjam de Veth, de vertaalster van beide boeken, sluit het themanummer van De Parelduiker af met een aantal fragmenten uit haar dagboek: Le journal du Journal. Aantekeningen bij het vertalen van Gides dagboek. Het aardige is dat zij tijdens haar vertaalwerkzaamheden ook Geheim Dagboek 2001 las.Zij schrijft op 14 november 2002:
“Las Hans Warrens laatste dagboek, een onthutsend monument van verval en ouderdom. Lees nu en dan ook weer een stuk uit Warrens verzameling dagboekfragmenten Om het behoud der eenzaamheid en dat helpt wel om een toon te vinden voor Gide. Warrens dagboeken gaan in hun openheid veel verder dan die van Gide. Ontluistering, fysieke onsmakelijkheden vind je bij Gide haast niet, wel de steeds aanwezige gedachte aan de dood."De Parelduiker is een uitgave van de Stichting Het Oog in ’t Zeil i.s.m. Uitgeverij Bas Lubberhuizen. Het innerlijk blauw - een keuze uit het dagboek (1918 - 1939) van Gide verschijnt eind maart in de reeks Privé-domein.
Vorige week werd onze pagina met de mooiste gedichten van Hans Warren voor de 10.000ste keer aangeklikt. Onze tellingen beginnen op 19 oktober 2004, de dag voordat onze verkiezing van het mooiste gedicht van Warren van start ging. De meeste mensen komen op de site terecht door met Google te zoeken op "gedicht", vooral in combinatie met zoekwoorden als "roos", "Jericho", "Zeeland" en de maanden van het jaar. Meer dan een kwart van de bezoekers (27,5 %) komt uit België. Ter vergelijking: op de overige pagina's van onze site is het Belgische aandeel onder de bezoekers ca 14%.
In mei 2006 verschijnt bij Terrace Books (The University of Wisconsin Press) de Engelse vertaling van Steen der Hulp, getiteld Secretly Inside. Het boek is vertaald door S.J. Leinbach en wordt ingeleid door Jolanda Vanderwal-Taylor. Volgens de uitgever is het "A powerful novel by one of Holland's best-known writers". De website van de uitgeverij meldt verder nog over Hans Warren:Hans Warren was a prominent Dutch writer best known for his published diaries, which he kept from 1939 until he died in 2001. In addition to these revered memoirs of modern life, he was a poet, translator of Greek literature, and a novelist.Vandaag kunnen we alvast het omslag van het boek laten zien.
Over de aangekondigde verfilming van Steen der Hulp door Bavo Defurne is het nieuws minder rooskleurig. In een recent interview geeft de filmmaker het volgende antwoord op de vraag hoe ver het staat met zijn eerste lange speelfilm.BD:Er is nog geen releasedatum omdat er nog steeds niet genoeg geld is om te gaan draaien. De producenten tellen momenteel het geld. Er is al een hele smak geld binnen, maar net niet genoeg om de 'gap' tussen wat je wil en wat je hebt te dichten. Ik blijf realistisch in dat soort zaken. Ik weet wat voor film ik wil. Als de film er komt, dan zal hij gemaakt zijn hoe ik het wil. Want dat is tenslotte wat de kijker verwacht. Misschien zal de financiering van een ander project van me eerder rond zijn, en debuteer ik wel met die film.
Op uitnodiging van het Boudewijn Büch Genootschap Büchmania verzorgden wij gisteren, op de 4e Internationale Boudewijn Büch Dag, een lezing over de vriendschap tussen Boudewijn Büch en Hans Warren. Na afloop van de lezing ontvingen we uit handen van Henk Spraakman, de voorzitter van het genootschap, de eerste twee exemplaren van het boekje Duiven op Bouvet: over Boudewijn Büch en Hans Warren, dat een uitgebreide versie van onze lezing bevat.
Boudewijn Büch en Hans Warren deelden hun liefde voor de natuur en, in de literatuur, voor het autobiografische. Ze promootten elkaars werk, waarin die twee elementen niet zelden samenkwamen, enthousiast en onbeschaamd via alle media die ze tot hun beschikking haddden. In Duiven op Bouvet geven wij een gedetailleerd overzicht van het ontstaan en de ontwikkeling van deze schrijversvriendschap.
Welke rol speelden de duiven op het eiland Bouvet in hun vriendschap? Wat vond Warren écht van het werk van Búch? Zag Büch een vader in Warren? Woonde Büch jarenlang bij Warren in huis?
Duiven op Bouvet bevat onder andere fragmenten uit hun nooit eerder gepubliceerde correspondentie.
Het boekje is te bestellen bij:
Boudewijn Büch Genootschap Büchmania, E-mail: henkspraakman@wanadoo.nl
(Prijs 10 Euro, exclusief verzendkosten)
Ons boekje is afgelopen zaterdag besproken in de PZC. Lees hier het artikel van Rolf Bosboom.
Lo van Driel begon vorige week zijn column Eigenlijk in de Provinciale Zeeuwse Courant met de mededeling dat hij eigenlijk de dagboeken van Warren voor gezien had gehouden. “De reeks smaakte op zeker moment niet naar meer”. Op verzoek van de dichter Laurens Geerse echter, zet Van Driel zich aan een vergelijking van het laatste Geheim dagboek met Warrens dagboekaantekeningen die eerder werden gepubliceerd in het boekje De Oost (Den Boer/De Ruiter Uitgevers, Middelburg, 2001). De mogelijkheid om twee versies van dezelfde dagboekaantekeningen met elkaar te vergelijken, vindt Van Driel interessant genoeg om zich toch nog eens met Warrens dagboek bezig te houden.
Van Driel constateert interessante verschillen tussen de fragmenten in De Oost en de versie van dezelfde dagboekaantekeningen in Geheim dagboek 1987-1990. Uit de vergelijking blijkt dat Warrens dagboek zorgvuldig wordt geredigeerd - vroeger door Warren zelf, nu door Mario Molegraaf. Van Driel betreurt dit aangezien nu niet de ontwikkeling van de schrijver Warren te volgen is: "De dagboeken geven niet wat de schrijver schreef, maar wat hij op het moment van publiceren kwijt wilde in de stijl van de volgroeide stilist". Zeker nu het redigeren niet langer door Warren zelf gebeurt, maar door Molegraaf, heeft Van Driel behoefte aan uitleg en verantwoording. Ook zet hij vraagtekens bij een aantal passages uit het nieuwe dagboekdeel. Zo was de aantekening van 26 oktober 1989 in De Oost nog gedateerd op 27 oktober. Verder wijst hij op een passage die middenin een zin eindigt en op Garcia Lorca, die "met een halve zin komt binnenvallen".
In een reactie aan de PZC, en aan de Hans Warren Homepage, meldt Molegraaf dat Van Driel de betreffende passages in het nieuwste Geheim dagboek niet zorgvuldig gelezen heeft. Molegraaf schrijft:U [Van Driel] zegt: 'het stuk over 7 juni 1989 eindigt midden in een zin' . Dat klopt! Maar meteen in de volgende aantekening (p.265) schrijft H.W.:Ik herinner me niet waarom ik mijn vorige notitie zo abrupt moest afbreken.Ook Hans Warren zelf schreef over het redigeren van dagboeken. Graag verwijzen wij naar Het dagboek als kunstvorm dat in 1987 verscheen.
Dan heeft u het over 1 september 1989 (dat is p.296): Garcia Lorca komt met een halve zin binnenvallen, beweert u. Nee hoor, na een witregel begint een nieuw stuk en volgt een héle bladzij over de dichter.
Verder vindt u blijkbaar dat ik niet het oorspronkelijke dagboek moet volgen, maar de teksten uit De Oost. Maar de datering 27 oktober 1989 daarin is een simpele drukfout. Met enig combineren had u best kunnen achterhalen dat het uitstapje heeft plaats gevonden op 25 oktober, een woensdag, alleen dan laten de Brusselse openingstijden zo'n expeditie toe.
Gisteravond sprak Mario Molegraaf in Met het oog op morgen over de Spiegel. Hij bevond zich daar in de lastige positie uit te moeten leggen aan de presentator waarom diense favoriete dichter niet goed genoeg was voor de Spiegel. De uitzending is te beluisteren op de website van het programma.
Sinds de dood van Warren heeft Mario Molegraaf het gevoel "doof over de wereld te gaan". Zo vertelde hij afgelopen woensdag bij de onthulling van de plaquette aan de Deesche watergang. Wanneer Warren en Molegraaf op die plek samen vogels keken, dan zorgde Molegraaf voor de ogen en Warren voor de oren.
Vogels kijken. Hans Warren en ik waren ruim drieëntwintig jaar samen. Wanneer waren we het meest een paar, een logische combinatie? Onder meer als we werkten aan boeken. Ons huis aan het Pijkeswegje, aan de zuidkant van Goes, was een boekenfabriekje. Maar een paar waren we ook bij het vogelkijken. Een paar, de een vult de ander als vanzelfsprekend aan, hij zorgde voor de oren en ik voor de ogen. Ik had aan één blik genoeg, hij aan één geluidje. Hij kende het allemaal, de woemp van de roerdomp, het tuk van de rietzanger, het kirri-kirri van de visdief, en vooral natuurlijk het jodelgefluit van zijn geliefde zwartkoptuinfluiter.Klik hier voor de volledige tekst van de toespraak van Molegraaf.
Woensdagavond was er bovendien nog een bijeenkomst in de Zeeuwse Bibliotheek ter gelegenheid van het verschijnen van de nieuwe Spiegel, georganiseerd door de PZC. Een samenvatting van de lezing die Molegraaf daar hield is hier te vinden op de website van de PZC (eenmalige registratie verplicht).
Vanmiddag is bij de Deesche watergang aan de Kattendijkse dijk nabij Goes een plaquette ter ere van Hans Warren onthuld (zie nieuws 29 oktober). Na toespraken namens de gemeente Goes, het Waterschap Zeeuwse Eilanden en Staatsbosbeheer, vertelde Mario Molegraaf over het laatste bezoek dat hij met Warren aan deze plek bracht, een week voor diens dood. Klik op de foto om de plaquette van dichtbij te bewonderen.
Foto's: Niek Oele
Deze week verschenen de Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst en Je ongezond verstand gebruiken.
In de PZC stond reeds een uitgebreide recensie door Rolf Bosboom, die eerder al Een vriend voor de schemering en het laatst verschenen dagboek voor de PZC recenseerde. Onder het motto 'Wat de Quote-500 is voor exorbitante rijkdom, is de Spiegel voor de Nederlandstalige dichtkunst' besteedt Bosboom vooral aandacht aan de Spiegel als hitlijst der dichters: wie zijn gestegen, gedaald, wie zijn de nieuwe binnenkomers? De keuze van Warren is volgens Bosboom 'intensief tegen het licht gehouden'. Hij vraagt zich af of Molegraaf wel selectief genoeg is geweest aangezien er sinds de vorige editie meer dan honderd nieuwe dichters zijn bijgekomen. In andere opzichten is Molegraaf juist weer kieskeuriger dan Warren: er zijn in deze editie minder dichters met het maximum aantal van tien gedichten opgenomen (Gerrit Achterberg, Ida Gerhardt, Guido Gezelle, Jacob Israël de Haan, Gerrit Kouwenaar, M. Nijhoff en J. Slauerhoff). Molegraaf introduceert een aantal vergeten dichters en laat ook light verse ruimschoots aan bod komen. Bosboom besluit zijn recensie met de mededeling dat gedichten er uiteindelijk niet zijn om geteld maar om gelezen te worden.
Afgelopen week werd Mario Molegraaf over de Spiegel geïnterviewd in het VPRO-programma De Avonden.
In het AVRO-programma De Sandwich op Radio 2 las Jacques Klöters vanochtend voor uit de Spiegel en kondigde hij aan dit de komende weken regelmatig te zullen blijven doen.
Meer nieuws over de Spiegel is regelmatig te vinden in het Poëziedagblad Rottend Staal.
Het Parool, donderdag 10 november
In het weekblad HP/De Tijd wijdt Max Pam twee pagina's aan het nieuwste Geheim Dagboek van Hans Warren. Vrolijke naslagwerken luidt de kop van Pams artikel. Pam noemt zichzelf een fan op afstand. Zijn toon is dan ook positief, hoewel hij ook een aantal kritische kanttekeningen heeft. In dit dagboekdeel, aldus Pam, klinkt Warrens stem mat, "alsof de sjeu eraf is". Warrens beschrijving van de jurering van de AKO-literatuurprijs 1989 vindt Pam het hoogtepunt van dit deel. Maar ook het gewone gesukkel in het dagelijks leven noemt hij "hilarisch". Volgens Pam moet de serie Geheim Dagboek snel worden afgerond:Ik zie het liefst nog één, heel dik deel dat de laatste elf jaar beslaat. Dan is het klaar en kan ik alleen maar zeggen dat Warren mij door de jaren heen veel leesplezier heeft bezorgd. Maar of ik die dagboeken zal blijven herlezen, vraag ik mij ernstig af. Wel zijn ze absoluut een tijdsdocument en daardoor zullen zij zeker blijven dienen als zeer vrolijke naslagwerken.
We hebben er eerder over bericht, maar nu ziet het er inderdaad naar uit dat de vertaling van Steen der Hulp op de Amerikaanse markt gaat verschijnen. Het boek, met als titel Secretly Inside, staat voor maart 2006 aangekondigd. Dit zijn de gegevens die de Amerikaanse uitgever ons stuurde. We hopen ook snel op een foto van het omslag!
Secretly Inside
Translated by S.J. Leinbach
Introduction by Jolanda Vanderwal Taylor
LC: 2005021511 PT
ISBN: 0-299-20980-6
80 pp. 5 x 8 1/2
Cloth $16.95
Library of World Fiction
Terrace Books, Madison, Wisconsin
This is the first English edition of Steen der Hulp, originally published in Dutch by Prometheus Bert Bakker, 1975.
The forthcoming film version of Secretly Inside is being produced by Laika Films and directed by noted Belgian filmmaker Bavo Defurne.
In zijn lezing in de bibliotheek van Goes heeft Mario Molegraaf gisteravond uitgebreid voorgelezen uit Om het behoud der eenzaamheid. Dit is één van de niet uitgegeven manuscripten die Molegraaf in de nalatenschap van Warren heeft aangetroffen. Eerder dit jaar verscheen een ander manuscript, Een vriend voor de schemering, in druk, maar met Om het behoud gaat dit waarschijnlijk niet gebeuren. Volgens Molegraaf heeft Warren grote delen ervan gebruikt in ander werk en blijft de roman verder toch vooral een 'literair experiment'.
Op de druk bezochte avond in Goes - met meer dan 100 bezoekers - vertelde Molegraaf verder onder andere over de ontstaangeschiedenis van Warrens bekendste gedicht, Thuiskeer in Zeeland en las hij stukken voor die Warren in Zeeuws dialect schreef. In antwoord op vragen uit de zaal vertelde Molegraaf onder andere dat hij nog steeds van plan is om de biografie van Warren te schrijven, maar pas nadat de volledige dagboekreeks is voltooid. Dat laatste kan nog even duren: hij is op dit moment bezig om het 42e van de 75 (!) cahiers klaar te maken voor uitgave. De bezoekers konden na de lezing alvast de Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst aanschaffen.
Niek Oele stuurde ons een paar fraaie foto's van zaken die te bewonderen waren op de kleine Warren-expositie die in de bibliotheek was ingericht, waaronder een brief die Warren aan de gemeente Goes schreef over het ophalen van huisvuil, het telegram waarin Warren werd aangekondigd dat hij een lintje kreeg en een kaartje van Gerrit Komrij vanaf een Grieks eiland.
Rutger Vahl meldt dat Trouw afgelopen zaterdag een paar regels wijdde aan het nieuwe GD: Nieuw deel, nog lang niet het laatste, in deze ongekend eerlijke en steeds uitvoeriger wordende dagboeken. Eind jaren tachtig: de tijd van Gorbatsjov en Madonna, maar Warren maakt vooral notitie van het Zeeuwse weer (de storm van 1990), andere schrijvers, kunst, ditjes en datjes, een reisje naar Zuid-Frankrijk, erotiek en ouder worden: "Tweemaal klaargekomen, toch wordt m'n libido minder en is de hoeveelheid semen gering".Rutger citeert Warren, die in 1994 tegen het Parool zei: "Het zijn nooit de mooist geschreven passages die ze citeren, het gaat altijd om de meest schandalige."
De verfilming van Warrens gedicht Aan de westerschelde is deze week te zien in het Amsterdamse Filmmuseum (zondag 6 nov, dinsdag 8 nov, woensdag 9 nov, 19.45 uur). De film is onderdeel van Gedichten uit zee, acht verfilmde gedichten over Zeeland, die deze week ook op DVD verschijnen (Distributie: Filmfreak Distributie, Amsterdam tel 020 4864940).
Warrens vertaling van De 120 dagen van Sodom (DAF de Sade) is vorige week verschenen in de bibliotheek van verboden boeken van Het Parool.
Eerder al, op 11 maart 2005, meldden we dat Staasbosbeheer Hans Warren zou eren met een plaquette. Nu is het zover. Op woensdagmiddag 16 november wordt om 15.00 uur het fietspad Kattendijke-Goes officieel geopend. Bij het nieuwe uitkijkpunt aan de Kattendijksedijk (voor de ingewijden: ter hoogte van de Monnikendijk) zal dan een herdenkingsteken aan Hans Warren worden onthuld. In eerdere berichten was sprake van een plaquette met daarop de tekst van Thuiskeer in Zeeland.
Diezelfde avond organiseert de PZC in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg een avondje ter gelegenheid van het verschijnen van de nieuwe Spiegel van de Nederlandse en Vlaamse Dichtkunst en Molegraafs bundel Je ongezond verstand gebruiken. Beide boeken zouden al aankomende donderdag in de boekwinkel moeten liggen.
Het laatst verschenen dagboekdeel van Warren was vanochtend één van de boeken die door Martin Ros werden besproken in zijn wekelijkse rubriek in de Tros Nieuwsshow. De uitzending is nog te beluisteren via www.nieuwsshow.nl.
Nelleke Maljaars, die ons regelmatig vanuit Zeeland op de hoogte houdt van Warren-gerelateerd nieuws, gaat nu zelf als dichter debuteren. Op zaterdag 5 november a.s. vindt de presentatie van haar bundel Man en Paard plaats in Caesuur aan de Lange Noordstraat in Middelburg (16.00 - 18.00 uur). De bundel is geïllustreerd door Hella Jans. Hier volgt het titelgedicht, dat ook de inspiratie is geweest voor de afbeelding op het omslag.Man en paard
Gedachten, niet afgerond,
als schimmen achtergelaten,
halen je rechts in.
Dan gaat het spoken.
Een ongericht bestaan
waarin flarden
uit het verleden
langs je benen strijken.
Het spint je in.
Woorden in de mist
klinken ver, maar
de moed moet opgebracht.
Op 4 september 2003 publiceerde Nelleke Maljaars op onze site al een gedicht geïnspireerd door Warrens Geheim Dagboek 2001 (zie nieuwsarchief). Eerder dat jaar koos zij Niet opbranden als haar favoriete gedicht van Warren.
Hans Warren is met één gedicht vertegenwoordigd in de Dagkalender van de poëzie 2006, samengesteld door Menno Wigman. Door onenigheid over de rechten op de kalender ontbrak Warren vorig jaar. Op 29 juni 2006 (volgens het register van de kalender op 30 juni 2006) is nu Warrens gedicht Natuurlijk te lezen, vorig jaar op onze site nog gekozen tot Het Mooiste Gedicht van Hans Warren.
Het poëziedagblad Rottend Staal weet overigens vandaag al te melden dat Warren met negen gedichten in de nieuwe Spiegel is opgenomen.
De nieuwe editie van de Spiegel van de Nederlandse en Vlaamse Dichtkunst, die begin november verschijnt, heeft een ander omslag gekregen dan eerst aangekondigd (zie voor het 'oude' omslag ons nieuws van 24 augustus). Hetzelfde geldt voor de begeleidende bundel beschouwingen van Mario Molegraaf.
Beide boeken verschijnen begin november bij uitgeverij Balans
Op woensdag 19 oktober verscheen in de PZC de eerste recensie van Geheim dagboek 1987-1990, dat pas een dag later in de boekhandel lag. Het is een recensie van Rolf Bosboom. Deze besprak eerder dit jaar ook Warrens roman Een vriend voor de schemering. Over de roman was hij enthousiast, maar ook over het nieuwe dagboek is hij zeer te spreken.Wat, opnieuw, treft is het ontbreken van elke gêne, of het nu gaat om seks, Warrens vaak vernietigende en niet zelden door rancune gedreven oordeel over mensen in de literaire wereld, de beschrijving van gênante ruzies of de bekentenis dat hij ooit in een dronken bui een jongen heeft 'verkracht'. Als er al schaamte op het moment zelf is geweest, wordt die genegeerd bij het boekstaven ervan (...). Alles legt het af tegen de drang de ervaring, inclusief de 'onbenulligheden', te bestendigen. "Wat is mijn dagboek als ik het verzwijg?".Zoals we al meldden op 8 oktober, is er momenteel in de bibliotheek van Goes een expositie ingericht met materiaal uit de literaire nalatenschap van Hans Warren. De tentoonstelling besteedt aandacht aan de band tussen Warren en Goes, en Warrens literaire vriendschappen met Mensje van Keulen, Tom Lanoye, Gerrit Komrij en Boudewijn Büch. Op woensdag 2 november geeft Mario Molegraaf een lezing in de bibliotheek waarin hij, ook volgens de PZC, 'nieuwe informatie' over Warren bekend zal maken.
Geheim dagboek 1987-1990 ligt nog niet in de winkel. Als alles goed gaat, moet dat, volgens het Centraal Boekhuis, aanstaande donderdag wél het geval zijn. Donderdag is het 20 oktober, de geboortedag van Warren.
Anderhalve week geleden verstuurde Mario Molegraaf de laatste revisie van Geheim dagboek 1987-1990 aan Uitgeverij Balans. De site van Proxis meldt dat het dagboek verschijnt op 15 oktober. Dus nog een weekje wachten.
Ter gelegenheid van het verschijnen van het nieuwe dagboek geeft Molegraaf op woensdag 2 november een lezing in de bibliotheek van Goes. De lezing heeft als titel 'De map van mijn erflater'. Molegraaf belooft in deze lezing nieuws te brengen voor de Warren-liefhebbers. In de bibliotheek is vanaf 17 oktober ook een expositie ingericht. Daarin aandacht voor enkele literaire vriendschappen, maar vooral voor Warrens band met de stad Goes.
Toegangskaarten voor de lezing à 2.50 kunt u bestellen bij de bibliotheek Goes en bij boekhandel Het paard van Troje (tel: 0113-214691). De lezing begint om 20.15 uur.
Op de website van Uitgeverij Balans is intussen de catalogus voor najaar 2005 te vinden. Daarin, naast het nieuwe dagboek, ook informatie over de Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst. Beide boeken verschijnen in oktober.
De gisteren uitgezonden IKON-documentaire over mantelzorg, waarin Mario Molegraaf vertelt over zijn laatste jaren met Hans Warren en voorleest uit Geheim Dagboek 2001, is vanaf vandaag on-line te bekijken op de site van de IKON.
In de aankomende oktobermaand verschijnt niet alleen Geheim Dagboek 1987 - 1990, maar ook een herziene en uitgebreide zevende editie van Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst.De bloemlezing is samengesteld door Hans Warren en Mario Molegraaf. Uitgeverij Balans schrijft in haar persbericht onder meer het volgende:Dé bloemlezing sinds 1939De Spiegel verschijnt in een gebonden uitgave (ca. 600 pagina's) en zal zo´n EUR 29,50 kosten.
'Spiegeltje, spiegeltje aan de wand.' Voor heel wat dichters heeft dit gezegde een beangstigende bijklank. Sta ik in De Spiegel en met hoeveel gedichten, vragen ze zich sinds 1939 af. Zo'n lange geschiedenis heeft deze bloemlezing. Samensteller Victor E. van Vriesland schreef in het voorwoord van de eerste editie: 'Het doel van deze uitgave is, een samenhangend beeld te geven van de Nederlandsche poëzie door alle tijden, sprekender dan een letterkundige geschiedbeschrijving dit zou kunnen doen.' Van Vriesland maakte drie edities van De Spiegel. In 1975 werd Hans Warren aangewezen als zijn opvolger, ook hij stelde drie edities samen. Hij zou de bloemlezing nog meer aanzien geven, hij slaagde in zijn streven 'de Nederlandse poëzie - in al haar schakeringen van hermetisch werk tot en met light verse - op haar mooist te tonen'. Al meer dan 65 jaar is de Spiegel van de moderne Nederlandse en Vlaamse dichtkunst zoveel als een literaire erehemel.
Zo'n 450 dichters van Bertus Aafjes tot en met Joost Zwagerman worden met hun beste werk voorgesteld. Dichters uit héél ons taalgebied, auteurs uit Nederland en Vlaanderen, maar ook verrassende dichters uit Suriname, de eilanden in het Caribisch gebied, Indonesië. De coryfeeën van toen, nu en straks, maar dit is tevens de enige bloemlezing waarin je de poëtische talenten van Adriaan van Dis, Hella Haasse en Gerard Reve kunt ontdekken. De Spiegel begint met Guido Gezelle om te besluiten met het in zijn stijl geschreven 'Gezellig' van Miguel Declercq.
Tegelijk verschijnt Je ongezond verstand gebruiken. Kleine inleiding tot de dichtkunst van vandaag door Mario Molegraaf. Molegraaf geeft een persoonlijke toelichting bij veertig, door hem gekozen, gedichten. Je ongezond verstand gebruiken verschijnt als paperback (88 pagina´s, ca. 10 EURO).
Tijdens de zevende editie van Film by the Sea gaat Aan de Westerschelde in première. De film verbeeldt het gedicht Aan de Westerschelde van Hans Warren. Een wandeling langs de Westerschelde vertelt over verlorenheid, gloedvol verleden en het verlangen naar verlossing. De film is gemaakt door Anne van de Putte. Zie ook: de site van Film by the Sea.
In het programma Gevangen in zorg, een documentaire over mantelzorg, zal Mario Molegraaf fragmenten voorlezen uit Geheim Dagboek 2001. De uitzending is 26 augustus bij de IKON op Nederland 1. Zie voor meer informatie: de site van de IKON.
