HANS WARREN - nieuwsarchief

Presentatie Geheim Dagboek trekt veel belangstellenden

Afgelopen donderdagavond organiseerde de PZC een Hans Warrenavond in de Zeeuwse bibliotheek te Middelburg. Alle stoelen in de aula waren bezet. Nadat Andreas Oosthoek, hoofdredacteur van de PZC, iedereen welkom had geheten, kreeg Mario Molegraaf uit handen van Remco Volkers van uitgeverij Balans, de eerste exemplaren uitgereikt van Geheim Dagboek 1984 - 1987 en van de bloemlezing Wie er maar even was, was al gelukkig.


Ongepubliceerde gedichten

De bloemlezing met 100 gedichten over Frankrijk, die Molegraaf samenstelde ter gelegenheid van de komende boekenweek, vormde het vertrekpunt van Molegraafs lezing. Hij las Warrens gedicht De zwaan voor dat ook in de bloemlezing is opgenomen. Voor liefhebbers van Warrens poëzie viel er meer te genieten deze avond. Molegraaf vertelde over de ontstaansgeschiedenis van een aantal bekende gedichten van Warren, zoals Thuiskeer in Zeeland, Zandblauwtje en Calandpolder. Maar ook las hij een paar ongepubliceerde gedichten voor die hij in de nalatenschap van Warren heeft gevonden. Zo bleek het manuscript van 't Zelve anders een gedicht te bevatten, getiteld In de nacht, dat veel explicieter homo-erotisch is dan de in die bundel daadwerkelijk gepubliceerde gedichten. Verder las Molegraaf een lang gedicht voor dat Warren in zijn jeugd schreef over zijn geboortehuis aan de Schelde. En bij het verlaten van de aula ontvingen alle bezoekers ook nog eens het ongepubliceerde gedicht Februari (gedateerd 17 februari 1980).


Redigeren

Maar natuurlijk ging het deze avond ook uitgebreid over het Geheim Dagboek, en dan vooral over het nieuwe deel. Molegraaf ging in op de spanning tussen Kunst en Waarheid, die onstaat op het moment dat een dagboekdeel wordt klaargemaakt voor publicatie. Het redigeren van een dagboek is zoiets als zorgen dat je haar goed zit bij een openbaar optreden. Het dagboek moet in de eerste plaats een goed boek worden en te veel herhaling, bijvoorbeeld, zou de kwaliteit niet ten goede komen. Zo zijn niet alle ruzies in de geredigeerde versie terechtgekomen. Omdat Molegraaf ook al tijdens Warrens leven betrokken was bij de redactie van het dagboek vindt hij dat hij zelf de enige is die de tekst nu kan bezorgen.

Eén dagboek per jaar

Tijdens en na Molegraafs lezing was er gelegenheid voor het stellen van vragen. We hoorden dat er nog zo´n vier dikke dagboekdelen gaan verschijnen, in een tempo van minimaal één per jaar. Even joeg een bezoeker de schrik door de zaal toen ze op verwijtende toon Molegraafs rol in Geheim Dagboek 2001 aan de kaak stelde. ´Ik zou u willen aanklagen voor mishandeling van een oude zieke man,´ zei ze. Eén van Warrens trouwste fans, Ria Zifkamp, reageerde alert op de aantijging en gaf daardoor Molegraaf de tijd een adequaat antwoord te formuleren. Hij verwees daarbij naar het artikel van Bert Keizer over Geheim Dagboek 2001 (Zie het nieuwsarchief januari: 11 januari 2003).



Vervolgens signeerde Molegraaf de twee gepresenteerde boeken. Na afloop, onder de borrel, vernamen wij uit betrouwbare bron dat de roddel van Max Pam (zie nieuws 25 februari) over het nageslacht van de familie Molegraaf uit de lucht gegrepen is.

Toen de bezoekers rond elf uur buiten kwamen was Middelburg geheel bedekt door vers gevallen sneeuw.


In een vitrine had de Zeeuwse Bibliotheek stukken uit het archief van Hans Warren tentoongesteld, waaronder de cahiers 1984 - 1987.

25 februari 2004

Max Pam moet even slikken in HP/De Tijd

Max Pam is er snel bij. In HP/De Tijd van deze week bespreekt hij het nieuwe dagboek. Dat valt hem, na het aangrijpende deel over 2001, 'een beetje tegen'.

De jaren 1984-1987 'zijn misschien niet de interessantste uit Warrens leven geweest'. Pam vindt dat dit deel minder echt ontroerende momenten kent dan de andere delen in de reeks. De kracht van het dagboek vindt hij onder andere het 'roddelaspect'. Maar tegelijkertijd doet het geroddel 'niet altijd even sympathiek aan': 'het begint toch op te vallen dat in zijn [Warrens] superieure ogen weinig genade kan vinden'. Vooral op grond van de passages in het dagboek over Komrij, stelt Pam (hoewel hij 'niet al te wantrouwend wil zijn') dat de inhoud van het dagboek uiteindelijk wel controleerbaar zou moeten worden. Pam zal alle delen blijven lezen, maar misschien 'meer als verzamelaar dan als lezer'.

Ook een boekbespreking kan een 'roddelaspect' hebben. Pam besteedt nogal wat aandacht aan de kwestie Molegraaf versus Meulenhoff (zie nieuws 1 feb). Hij suggereert dat Molegraaf met Geheim Dagboek bij Bert Bakker is weggegaan omdat die uitgeverij, net als Meulenhoff, deel uitmaakt van PCM. Aan het eind van zijn bespreking weet Pam ook nog te melden dat Molegraaf intussen niet alleen 'als een keurige hetero' is getrouwd, maar ook nog 'voor nageslacht heeft gezorgd'.

19 februari 2004

Hans Warren avond in Middelburg

Ter gelegenheid van het verschijnen van het nieuwe Geheim Dagboek vindt over precies een week, op donderdag 26 februari, een Hans Warren avond plaats in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg. De avond wordt vandaag aangekondigd in een grote advertentie in de PZC.

PZC-medewerker Mario Molegraaf, jarenlang de levenspartner van Hans Warren, leidt u binnen in de wereld van de in 2001 overleden dichter, schrijver en criticus.

De avond begint om 20.00 uur, ontvangst vanaf 19.30 uur. Wie aanwezig wil zijn, heeft de bon uit de PZC van vandaag nodig én wordt geadviseerd telefonisch te reserveren: 0118-654250 (op ma. tussen 17.30 en 21.00, di. t/m vrij. van 10.00 tot 21.00, za. tussen 10.00 en 13.00). Na reservering en op vertoon van bon, is de toegang geheel gratis. De avond wordt aangeboden door de PZC, uitgeverij Balans, de Drukkerij en de Zeeuwse Bibliotheek.

18 februari 2004

Nu verschenen: Geheim Dagboek 1984-1987

Letterlijk vandaag of morgen in de boekhandel.

15 februari 2004

Nu verschenen: De drie prinsen van Serendip

Vanaf deze week in de boekhandel, maar reeds nu on-line te bestellen bij verschillende websites, zoals bol.com: De drie prinsen van Serendip van Eric de Rooij.

De drie prinsen van Serendip is een moderne bewerking van een eeuwenoud verhaal over serendipiteit, de kunst om te vinden wat je niet zocht...


Klik op het omslag voor meer informatie.

11 februari 2004

De Dikke Komrij - vervolg

Zoals we eerder meldden, is HW niet langer met tien, maar met acht gedichten vertegenwoordigd in De Dikke Komrij. In De Haagsche Courant van 31 januari jl. reageert Komrij als volgt op de vraag of dat iets te maken heeft met 'de controverse tussen beide dichters':

Nee, dat heeft er niets mee te maken. Bloemlezingen zijn er niet om persoonlijke zweepslagen uit te delen. Het heeft er wel mee te maken dat mijn oordeel over zijn poëzie iets eerlijker kon zijn nu hij niet meer als vriend op mijn vingers keek.

Komrij is intussen afgetreden als Dichter des Vaderlands. Stem nu voor zijn opvolger op http://www.epibreren.com/rs/verkiezing2004.html. Het op die site gepubliceerde gedicht En zelfs dit was droom (Zie nieuws 2 feb) is intussen gedateerd als 'ca 1965'.

8 februari 2004

Een interview met HW uit 1992

Remco Volkers verzorgt de publiciteit voor uitgeverij Balans, waar deze maand het nieuwe dagboek verschijnt. Hij haalt herinneringen op aan zijn kennismaking met Geheim Dagboek en aan het interview dat hij in 1992 met Warren had, ter gelegenheid van het verschijnen van deel 10 van Geheim Dagboek. Klik hier voor de herinnering én het interview.

2 februari 2004

Nog een ongepubliceerd gedicht van Warren on-line

Na De Verrader op onze HW Homepage is nu ook op http://www.epibreren.com/rs/Warren.html een nooit eerder gepubliceerd gedicht uit de literaire nalatenschap van Warren te lezen: En zelfs dit was droom. Het gedicht is (vooralsnog) ongedateerd, maar Molegraafs interpretatie ervan suggereert dat het stamt uit een tijd waarin Warren zijn liefde voor mannen als 'een afgezworen hemel' beschouwde.

1 februari 2004

Molegraaf versus Meulenhoff

Op www.epibreren.com interviewt Liesbeth van Dalsum Mario Molegraaf over zijn conflict met uitgever Annette Portegies van uitgeverij Meulenhoff. Mario Molegraaf wil net als vroeger de Spiegel van de moderne Nederlandse poëzie en Meulenhoffs dagkalender van de poëzie blijven samenstellen. Eerder liet de uitgeverij weten dat de Spiegel voortaan door Ilja Pfeijffer en de kalender door Menno Wigman zou worden samengesteld. Klik hier voor het complete interview op de site van www.epibreren.com (met dank aan Bart FM Droog).

Nieuw gedicht van de maand

Het gedicht van de maand februari is gekozen door Remco Volkers. Hij is medewerker van Uitgeverij Balans en is daardoor nauw betrokken bij de uitgave van het nieuwe Geheim Dagboek. Remco Volkers koos voor Bekentenis, één van Warrens vroegste gedichten. Over zijn keus schrijft hij:

Dit gedicht is mij al vanaf de eerste keer dat ik het las (en dat was zeker in 1992, omdat ik de bundel kreeg van Hans Warren nadat ik hem dat jaar had geïnterviewd voor de GAY Krant) bijgebleven en favoriet geweest. Ik vermoed vanwege het universele karakter ervan; iedereen kent liefdes in zijn leven, of het nu verliefdheden zijn, relaties, ouders of andere familie betreft of vrienden, het zijn liefdes in verschillende gedaantes. Ook krijgt iedereen te maken met afscheid; verliefdheden gaan voorbij, relaties worden verbroken, ouders overlijden, vrienden verlies je uit het oog.

En iedereen blijft achter met de herinnering aan dat gevoel van liefde voor een bepaalde persoon, die is onuitwisbaar. De herinnering uit de tweede en derde strofe is 'algemeen' (hoewel hij voor Warren een precieze betekenis heeft) en kan elke andere zijn: hoe iemand op een fiets de hoek om komt zeilen, hoe een shirt wappert in de wind, hoe je geliefde zijn zonnebril afzet of je bij de hand neemt. Het zijn herinneringen als snoepjes. En hoewel je meestal niet per se terug wilt naar die tijd is het toch prettig om even terug te denken. En de naam van een persoon te zeggen, om nog één keer van die zoete herinnering te proeven die kleeft aan de herinnering bij die naam. Nog één keer het gelukzalige gevoel van toen te herbeleven.

Later deze week publiceren wij het volledige interview dat Remco Volkers in 1992 had met Hans Warren, samen met zijn persoonlijke herinneringen aan deze ontmoeting.

De drie prinsen van Serendip

Deze maand verschijnt niet alleen het nieuwe dagboek van Warren, maar ook De drie prinsen van Serendip (Uitgeverij Clavis) van Eric de Rooij, één van de webmasters van de HW Homepage. De drie prinsen van Serendip is een moderne bewerking van een eeuwenoud sprookje over serendipiteit, de kunst om te vinden wat je niet zocht. Het boek is geïllustreerd door Anne Westerduin.

30 januari 2004

Warren met 8 gedichten in De Dikke Komrij

In de vorige editie waren het er nog 10, in de nieuwe editie van Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de tot en met de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten, die gisteren verscheen, is Warren vertegenwoordigd met 8 gedichten: Voor een jonge dichter, Ik stel mij voor dat in een later eeuw..., voor jou, Natuurlijk, Het tapijt, Een datum, De vondst in het wrak (I-IV) en Liefde.

29 januari 2004, nationale gedichtendag

Onbekend gedicht Warren, met toelichting van Mario Molegraaf

Vandaag presenteren wij een nooit gebundeld gedicht van Hans Warren, getiteld De Verrader. Warren schreef het gedicht op 23 januari 1975 onder het pseudoniem E.P., Engel Piccardt. Het is één van de gedichten die Mario Molegraaf heeft aangetroffen in Warrens nalatenschap. Speciaal voor de site schreef Molegraaf er een bijzondere toelichting bij, over de voorgeschiedenis en de recente 'nageschiedenis', van het gedicht én van de liefde tussen Warren en Molegraaf. In 'De verrader' zien we niet alleen de wreker maar ook de wraak naakt, ongekend naakt. Klik op het handschrift voor het gedicht en Molegraafs verhaal erbij.

28 januari 2004

Warren in De Dikke Komrij

Morgen verschijnt Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de tot en met de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten. Volgens http://www.epibreren.com/rs is Warren één van de opgenomen dichters. Dat valt ook af te leiden uit de opmerking van Rob Schouten in het nieuwste nummer van Awater dat er maar twee dichters zijn die nog wel in de editie uit 1996 met werk opgenomen waren en nu verdwenen zijn, namelijk Dana Hokke en H.G. Liebentrau. Morgen moet blijken met hoeveel, en welke, gedichten Warren in de bloemlezing vertegenwoordigd is.

26 januari 2004

Nieuw dagboek "half februari"

Warrens Geheim Dagboek 1984-1987 zal niet in de eerste week van februari verschijnen, zoals eerst de bedoeling was, maar komt met een weekje vertraging "half februari" uit. Aldus onze bron bij Uitgeverij Balans.

25 januari 2004

De Verrader, ongepubliceerd gedicht Warren

Op donderdag 29 januari, de Nationale Gedichtendag, presenteren wij een ongepubliceerd gedicht van Hans Warren. Het gedicht, getiteld De verrader, werd onlangs door Mario Molegraaf in het archief van Hans Warren gevonden. Molegraaf schreef er voor de site een uitgebreide en persoonlijke toelichting bij: "(...) wraak op z'n wreedst en weerzinwekkendst, op z'n schandaligst en smerigst."

22 januari 2004

Warren op Caribische muziek

In Vlaamse schouwburgen loopt op dit moment de voorstelling Taalmachine, waarin onder anderen Geert van Istendael, begeleid door een muzikaal gezelschap, gedichten voordraagt. Eén van de gedichten in de voorstelling is Warrens Thuiskeer in Zeeland. Inge Schelstraete van De Standaard is niet enthousiast over het resultaat:

De gedichten worden gekoppeld aan onverwachte muziek. Soms werkt dat niet, zoals de Caribische ritmen onder Hans Warrens Thuiskeer in Zeeland.

De voorstelling is vanavond te zien in Genk, op 29 januari in Lier en op 30 januari in Dendermonde. (Met dank aan onze Vlaamse Warren watcher.)

17 januari 2004

Komrij: "Warren was een opportunist"

Door Rutger Vahl

Gisteren was Gerrit Komrij te gast in het radioprogramma Desmet Live. Interviewer Theodor Holman ondervroeg de Dichter des vaderlands over zijn nieuwe prozabundel Demonen. Uiteraard kwam het gesprek al snel op Hans Warren, aan wie Komrij in dit nieuwe boek een essay heeft gewijd (zie nieuws 3 en 30 oktober en 6 november 2003). Holman was als beginnend journalist en schrijver regelmatig aanwezig op de drinkfeesten van Gerrit Komrij, zie Geheim Dagboek, en toonde zich geschokt door het stuk. Het leest als een afrekening, vond Holman. Waar was de vriendschap misgegaan?

Komrij vertelde dat hij Warren lange tijd als een heel goede vriend had beschouwd, maar dat hij 'diep, diep teleurgesteld' in hem was geraakt. Het begon met 'dat vriendje', die het leuk vond om 'een beetje te stoken' in de vriendschap. Daarna volgden de dagboeken, die in de ogen van Komrij een volstrekt eenzijdig beeld van de werkelijkheid gaven. Komrij noemde Warren verder een 'grote opportunist'. 'Ik heb zijn duizenden brieven onlangs herlezen. Steeds maar die vragen: Gerrit, wil je dit voor me doen, wil je daar over schrijven… Ik heb dat keer op keer gedaan op een manier waardoor ik bijna een hekel aan mezelf begon te krijgen.' Ook: 'Warren was nooit zo'n groot dichter geworden als ik het niet [van hem] had gezegd.'

Tot slot vroeg Holman of Komrij zijn grieven ooit rechtstreeks had geuit. Komrij: 'Ik heb er één keer een stuk over geschreven. De volgende dag was Warren dood.' Voelde hij zich schuldig? Nee, want er was geen causaal verband. 'Maar het was wel een vreemde gewaarwording.'

5 januari 2004

Voorjaarscatalogus uitgeverij Balans

In de zojuist verschenen aanbiedingscatalogus van uitgeverij Balans wordt Geheim Dagboek 1984 - 1987 onder meer omschreven als
een unieke verkenning van hart en ziel van een geboren schrijver. Vastgelegd met de strikte eerlijkheid en in de verfrissende stijl die we van Hans Warren gewend zijn. Hij balanceert tussen liefde en haat, tragedie en komedie, overmoed en deemoed. Hij heeft succes, maar voelt zich een mislukkeling.

Geheim Dagboek 1984 -1987 belooft weer een dik deel te worden van ongeveer 376 pagina's!
Meer gegevens:
luxe editie 12,5 x 20 cm
prijs 18,95 euro
ISBN 90 5018 731 5
Het nieuwe omslag is van de hand van Nico Richter.

In februari verschijnt - in het kader van de Boekenweek 2004 - een nieuwe bloemlezing van Mario Molegraaf, Wie er maar even was, was al gelukkig. Frankrijk in 100 gedichten . Het omslag is vervaardigd door Studio Jan de Boer. Deze bloemlezing verschijnt ook bij uitgeverij Balans.

Klik hier voor de voorjaarscatalogus van uitgeverij Balans.

1 januari 2004

Gedicht van de maand

In februari verschijnt Geheim Dagboek 1984-1987, het eerste deel uit de reeks dagboeken dat wordt uitgegeven bij Balans. Het dagboekdeel bevat dus ook Warrens aantekeningen uit 1986, het jaar waarin hij zijn 65e verjaardag vierde. In dat jaar verscheen voor het eerst sinds lange tijd weer een dichtbundel van Warren: Tijd. Het gedicht van de maand januari, De dichter sprak, is uit die bundel afkomstig.

Nieuwsarchief