Wervelstormen
1. Tropisch paradijs
verandert in een hel
De eilanden van het caribisch gebied worden vaak bedreigd
door wervelstormen. Wervelstormen zijn hele zware stormen die gebouwen
verwoesten. Ook smijten ze lantaarnpalen 200
meter ver weg, slaan met golven kustplaatsen of strandtenten stuk en gooien
schepen op het droge alsof het speelgoed is.
Meestal is de wervelstorm aan de kust het zwaarst.
Omdat door alle golven huizen stuk gaan. Soms worden er wel 100 huizen verwoest en zijn er ook orkanen die wel 200 mensen het leven kosten. Na een
orkaan of tornado hebben bijna alle mensen geen stroom en water.
2. Gilbert,
een zware jongen
Gilbert was de zwaarste orkaan in de eeuw boven het
caribisch gebied. Op 10 september 1988 werd hij bekend.
Er kwamen windstoten van 320 a 335 kilometer per uur in voor. Dat is bijna drie keer zo snel
als een auto op de snelweg mag rijden. Op 12 september 1988 werd Jamaica
getroffen Hij verwoeste 800 bedrijven, hij maakte 500.000 mensen dakloos, 300
mensen stierven en drie van de vier luchtvaartmaatschappijen verwoeste hij.
Gilbert is een tropische wervelstorm en
wervelstormen zijn meestal heel krachtig.
3.Maak dat je
wegkomt!
Hoe we ze ook noemen, tyfoons, cyclonen of tropische
wervelstormen hebben allemaal de kracht van een orkaan. Altijd ligt de snelheid van een orkaan boven de 125 km per
uur.
Tegenwoordig kun je zien als er een wervelstorm
aankomt. Geen storm ontsnapt aan een weersatelliet. Ze vertellen ook welke kant
hij opgaat en met hoeveel kilometer per uur. Als er een wervelstorm aankomt dan
leggen de mensen zandzakken neer, timmeren ramen dicht, gaan voor de televisie
zitten en kijken of de schade groot is. Ze logeren een paar dagen bij
familieleden, in een hotel of in een opvangcentrum.
In Bangladesh kunnen ze niet zien of er een
wervelstorm aankomt. Dat is zo omdat de mensen best arm zijn en geen genoeg
geld hebben voor goed apparatuur.
Ook nemen wervelstormen vele liters water mee.
In Bangladesh is dat een grote ramp omdat het land
lager is dan de zee. Bangladesh is daarom vele keren
overstroomt.
4. Altijd in
beweging
De aarde is ingesloten door een dikke laag lucht.
Die laag noemen we de atmosfeer. Door de aantrekkingskracht blijft die lucht
daar. De barometer is een apparaat waarmee je luchtdruk kan meten. Aan
luchtdruk kun je zien hoe hard het gaat waaien en of het wel of niet mooi weer
wordt. Als de temperatuur verandert, verandert de luchtdruk ook. Het verschil
in luchtdruk zet de lucht in beweging. Dan gaat het waaien. De wind waait niet
in een lijn. Als de wind een draaiende beweging maakt en het warm lage
drukgebied wordt samengevoegd met een hoog drukgebied gaat het stormen.
5. Tropische
wervelstormen
De meeste orkanen gaan 200 km uur maar Ivan was een
uitzondering. Hij ging slechts 3 kilometer per uur. Tropische wervelstormen
komen voor in de tropen. In september is het bijna 27 graden in de zee. Hier in
Nederland 4 a 5 graden. In de tropen verdampt er veel water. Dat veroorzaakt
een hogedrukgebied en dat wordt gemengd met een lagedrukgebied. Zo ontstaat een
tropische wervelstorm.
Het midden van een orkaan heet het oog. Daar schijnt
de zon en waait het niet. De meegevoerde waterdamp komt in grote plensbuien
naar beneden. De tropische wervelstorm ontstaat boven de oceaan. Boven land
neemt de kracht van de orkaan af.
6. Tornado’s
Een tornado is een korte maar zeer hevige storm die
meestal ontstaat bij onweer. Er ontstaat een slurf waar de lucht razend snel in
het rond slingert. De tornado is heel gevaarlijk. Hij kan bijvoorbeeld een
tuinhuisje oppakken en zo 30.000 meter ver weg smijten. Gevaarlijker zij
stukken glas die als projectielen door de lucht zwerven. Er komen wel 600
tornado’s per jaar voor in de Verenigde Staten.
7. Windhozen
in ons land
In ons land komt regelmatig een windhoos voor. Een windhoosis zwakker dan een tornado. Toch kan een windhoos
veel schade veroorzaken.
De volgende plaatsen werden getroffen door een
windhoos.
|
Plaats |
Jaartal |
|
|
|
|
Utrecht |
1674 |
|
Borculo |
1925 |
|
Tricht |
1967 |
|
Ameland |
1972 |
Borculo
8. Andere
wervelwinden
Er bestaan vele soorten wervelstormen zoals de
waterhoos, zandhoos en veel meer. De waterhoos werd vroeger aangezien voor een
zeemonster en de zandhoos komt alleen voor in droge gebieden.
9. Windkracht
12
Om te weten hoe hard het zal waaien willen veel
mensen weten wat de windkracht is. Een machinist van een hoge bouwkraan weet
dan of hij morgen kan werken. Windsnelheden worden uitgedrukt in Beaufort
Om de windsnelheid te meten gebruikt men een
anemometer. Dit is een klein molentje wat je in je hand kan houden met halve
bolletjes die draaien als het waait. Een wijzertje geeft de windkracht aan.
10. Stormen zijn
onmisbaar
We hebben wind nodig. We
hebben de wind vooral nodig voor de schone lucht. Ook hebben de
planten de wind nodig want die vervoerd regenwolken. Maar de
wind kan (net zoals bij Gilbert) heel gevaarlijk zijn.
EINDE