Nieuwtjes en wetenswaardigheden van Martien van der Pijl
(Stoom)poldergemaal "De Volharding"
Beth, Maarten, Corstianus, hond Sjennie en Willem van der Pijl Hans, Martien en Koos van der Pijl
De Volharding 1926 De Volharding 2009
Tijdens de open monumentendag 2009 heb ik een kijkje genomen
bij het Dieselgemaal "De Antagonist" aan de Stompwijkseweg. Ik kwam
daar in gesprek met Gerrit de Haan
die
als een vader over de Crossley dieselmotor waakt en deze tot in de puntjes
verzorgt. Ik vroeg aan Gerrit waarom De volharding niet te bezichtigen was.
Volgens Gerrit was er veel achterstallig onderhoud en geen organisatie die
openstelling mogelijk maakt. Op dat moment kwam er een bezoeker aanlopen,
Gerrit zij je moet het maar aan die man vragen waarschijnlijk kan hij je wel
verder helpen. Deze man bleek de heer Eggo Tiemens erfgoed beheerder van het
Hoogheemraadschap van Rijnland te zijn. Ik heb de Heer Tiemens aangesproken
en hij zij dat het mogelijk moest zijn om het gemaal "De Volharding" te
bezichtigen. Ik moest maar een e-mail sturen en dan zou hij kijken wat er
mogelijk was. Binnen een dag na het versturen van mijn e-mail ontving ik
bericht dat het mogelijk was en dat ik even contact met de Heer Erik Eerland
moest opnemen. Na telefonisch overleg werd afgesproken om op woensdag 7
oktober om 10:00 uur het gemaal te bezoeken. U zult zich misschien afvragen
waarom ik belangstelling heb voor het op zich niet zo spectaculair
poldergemaal. Het antwoord is simpel mijn Opa Corstianus van der Pijl is
vanaf het begin tot zijn pensionering op 1 november 1933 machinist van
dat gemaal
geweest. Na zijn pensionering werd zijn zoon Toon van der Pijl als machinist
aangesteld. Toon heeft deze functie bekleed van 1933 tot 1947. Tijdens WO2
heeft hij onder moeilijke omstandigheden de polder droog weten te houden. In
1947 heeft hij om gezondheidsredenen ontslag genomen.
Mijn beiden broers waren ook zeer enthousiast en wilde ook van de
geboden gelegenheid gebruik maken. Natuurlijk heb ik veel verhalen van mijn
Vader gehoord maar zelf ben ik tot nu toe nooit in het gemaal geweest. Wat
ik weet is dat het gemaal eerst een stoomgemaal is geweest in de
eerste wereldoorlog is de machine omgebouwd om als gasmotor te kunnen werken.
Met een gasgenerator werd vetkool vergast. Het zo verkregen gas werd
"gewassen" en vervolgens gebruikt om de machine te laten draaien. Dat proces
liep niet altijd vlekken loos, bij windstilte gebeurden het soms dat de
gasconcentratie in het gebouw zo hoog was dat mijn opa het bewustzijn
verloor. Als Opa niet op tijd voor het eten of de koffie verscheen was er
paniek en moest er snel gekeken worden of het weer mis was. Vlak na de
tweedewereldoorlog is de Gas motor vervangen door een elektramotor welke nog
steeds aan de pomp gekoppeld is. De Pannevis pomp is nog de originele pomp
uit 1880 en is onverwoestbaar. Omdat er geen onderhoud meer wordt gedaan is
het gemaal niet operationeel meer. De vacuümpomp is defect waardoor de pomp
niet vacuüm gezogen kan worden en dus ook geen water kan aanzuigen.
De
Volharding is voor de waterhuishouding niet meer nodig deze functie is door
andere moderne onbemande gemalen over genomen. Het gemaal is wel op de
monumentenlijst geplaatst en zal zeker niet worden afgebroken. Er zijn nog
geen omlijnde plannen, men denkt aan het onderbrengen in een stichting die
het beheer en onderhoud van het Hoogheemraadschap over neemt.
Met dank aan de Heer Oudshoorn de laatste operationele machinist van het gemaal. Hij heeft de werking van het gemaal toegelicht. Tevens bedank ik de Heren Tiemens en Eerland van het Hoogheemraadschap van Rijnland die het bezoek mogelijk hebben gemaakt. Lydia Lund-van der Pijl heeft de aanvullende informatie over haar vader Toon van der Pijl verstrekt. Hieronder de originele Akte van Ontslag
