Algemene informatie over de taal Esperanto
Esperanto: taal, geschiedenis, cultuur
Esperanto, wat is dat?
Het Esperanto werd in 1887 ontworpen door de Poolse oogarts Zamenhof. Hij
was van mening dat door het gebruik van een neutrale taal het onderlinge
begrip tussen verschillende volkeren bevorderd kan worden en daarmee
overheersing van nationale talen uitgesloten kan worden. Over vroegere taalprojecten
en het uiteindelijke succes van Esperanto wordt geschreven in een interessant
boekje dat gratis bij ons verkrijgbaar is: "Esperanto - van
reageerbuis tot moedertaal".
Het Esperanto is een logisch opgebouwde taal met een regelmatige grammatica en
een woordenschat die afkomstig is uit Romaanse en Germaanse talen.
Het streven naar een internationale brugtaal is niet nieuw. Je
zou kunnen zeggen, dat in de Middeleeuwen al het Latijn een brugfunctie had in
de wetenschap. Maar vooral in de negentiende eeuw verloor het Latijn steeds meer
die functie. In die periode waren er al pogingen om een internationaal
communicatiemiddel te ontwerpen. Het Volapük was daarvan een eerste
resultaat. In de zomer van 1887 verscheen in Warschau een boekje onder de titel
"Unua Lernolibro". De auteur ervan gebruikte als pseudoniem Doktoro Esperanto.
De werkelijke naam van de auteur was Ludovik Lazar Zamenhof. De taal Esperanto
heeft aan het pseudoniem haar naam te danken. Zamenhof leefde van 1859 tot 1917.
De gebruikers van het Esperanto namen na die eerste publicatie snel in aantal toe, vooral in Midden- en Oost-Europa. Al in de allereerste jaren ontstonden er esperantistenverenigingen in onder meer Polen, Rusland en Duitsland. Veel bestaande proza- en poëziewerken werden uit etnische talen in het Esperanto vertaald. Ook werd er veel authentiek Esperantotalig werk gepubliceerd. Maar de taal moest in de mondelinge omgang ook haar nut bewijzen. En dat kon alleen maar als gebruikers uit verschillende landen op één plaats bijeen kwamen. Zo'n internationaal congres werd voor het eerst gehouden in Bologne-Sur-Mer, Frankrijk, in 1905. En tot ieders verbazing en ontroering bleek het Esperanto ook in de mondelinge communicatie uitstekend te functioneren.
In de decennia die volgden maakte het Esperanto een flinke groei door. Met name in de dertiger jaren van de 20ste eeuw was het aantal gebruikers van de taal erg groot. In Nederland alleen al moeten het er vele honderdduizenden geweest zijn. Echter, de Tweede Wereldoorlog heeft ook voor de esperantobeweging catastrofale gevolgen gehad. Zamenhof was namelijk van Joodse afkomst, en een ieder weet hoe de Nazi's tegenover de Joden stonden.
Na de oorlog heeft de esperantobeweging weer bijna van voren
af aan moeten beginnen. Maar toen kwam er een nieuwe forse tegenwind: de snel en
sterk groeiende invloed van het (Amerikaans) Engels op het nationale en
internationale taalgebruik, vooral in West-Europa. In verschillende toenmalige
Oostbloklanden ondervond het esperantogebruik hinder van door de staat
opgelegde gebruiksverboden. Anderzijds waren er ook communistische regimes, die
het gebruik van het Esperanto juist aanmoedigden door esperanto-organisaties
financieel te steunen. Ondanks dit alles is de esperantobeweging in onze tijd
nog sterk. Zij het dat ze voor de meeste mensen volledig op de achtergrond
blijft. Maar er verschijnen wekelijks nieuwe boeken in het Esperanto, op
allerlei gebied. Ook komen er van tijd
tot tijd CD's, DVD's en videobanden uit in of over het Esperanto. En dan zijn er nog de
regelmatige radiouitzendingen in het Esperanto vanuit onder anderen Polen,
China, Vaticaanstad, Italië en Cuba. Het Internet biedt ook zeer veel en
gevarieerde mogelijkheden voor het leren en gebruiken van het Esperanto. Het
aantal esperantotalige pagina's groeit nog steeds. Veel mensen beleven erg veel plezier aan
het esperantogebruik. Reizen naar landen waar men zonder het Esperanto helemaal
niet zou komen horen tot de mogelijkheden. Ook verscheidene leden van NOSOBE
proeven regelmatig dit genoegen...
Terug naar de hoofdpagina