Alkemade wordt gevormd door zes woonkernen, te weten:
  • Roelofarendsveen
  • Oude Wetering
  • Nieuwe Wetering
  • Rijpwetering
  • Oud Ade
  • Kaageiland

De globale geschiedenis van Alkemade

De geschiedenis begint bij de Romeinen die langs de hoofdrivieren dijken aanlegden tegen het water. Het gebied Alkemade kreeg structuur doordat er wegen werden aangelegd op die dijken.
Pas vanaf 1100 kwamen er mensen in het gebied wonen. Deze mensen kapten de bomen en struiken zodat de veengrond bruikbaar werd voor de landbouw.
In de 13e eeuw werden er polders aangelegd zodat de waterstand in het gebied onder controle werd gehouden. Het gebied werd bestuurd door Hollandse graven, die het gebied opdeelden en deze lieten besturen door de zogenoemde Hoofdwaterschappen of Hoogheemraadschappen. Deze zorgden voor het land en de mensen die er woonden.
Rond 1290 kocht Dirk van Alkemade het hele gebied van de 'heeren eedelen van Leyden'. Zij waren bruggraven van Leiden en heren van Rijnland.
Het geslacht van Dirk van Alkemade stamde af van het oude grafelijke huis van Holland. Dit is terug te zien in hun wapenschild dat bestaat uit een zwarte leeuw, waarvan de kop afgedekt is met de prinselijke bloemenkroon. Dit wapen is nog steeds het huidige wapen van de gemeente Alkemade.
Het slot van het geslacht Alkemade stond al in de 9e eeuw in Warmond. Het werd vele malen verwoest en weer opgebouwd. Er is nu helaas niets meer van te vinden.
Toen Dirk van Alkemade het gebied kocht kreeg het automatisch zijn naam.

Vanaf 1291 kreeg de heer van Alkemade het recht van heerlijkheid wat in hield dat hij de rechtspraak en het bestuur van het gebied op zich nam, het jachtrecht bepaalde, het recht van hand- en spandiensten had en het recht om tienden delen van de bevolking te heffen had. Zo ontstond de heerlijkheid van Alkemade. Deze verdween pas in 1795 door de staatkundige veranderingen tijdens de Franse revolutie. Na de Franse tijd werd Alkemade een gemeente in het Koninkrijk der Nederlanden.

De vroege middelen van bestaan waren visserij en turfsteken. Er heeft veel strijd gewoed over de verpachting van viswater. In 1591 overstroomde het hele gebied en waren boeren genoodzaakt om aan hooibouw te doen. Toen het water af nam werd er ook hennep (voor het maken van touw) en vlas (werd linnen van gemaakt) verbouwd naast de veeteelt.

Rond 1500 kwam ook de tuinbouw op, Alkemade werd een goed afzetgebied gevonden voor welgestelden in Amsterdam en Leiden die groenten aten als toespijs.
Oude Wetering was een echt scheepvaartdorp waar in de 13e eeuw het scheepvaartverkeer behoorlijk druk was. Hierdoor ging men zich in Oude Wetering richten op de scheepvaart en kwamen er scheepswerven, zeilmakerijen, schipperscafés en bevoorradingswinkels.
Klik om de foto voor een grotere versie (1706 x 1058, 398 kB). Roelofarendsveen (het grootste dorp) was in de 18e eeuw een tuinbouwdorp. Er gingen drie groenteschuiten per dag naar Amsterdam. Rijpwetering was een veeteelt dorp, waar de rechtkamer en de gevangenis waren ondergebracht in het café 'De Vergulde Vos'. Later werd deze verplaatst naar het gemeentehuis, die in Oude Wetering stond.
Oud Ade, het jongste dorp van Alkemade, heeft zich pas rond 1800 rond de kerk gevormd.

Alkemade is door de eeuwen heen een relatief volkrijke gemeente geweest. In 1622 woonden er al 2560 mensen in 408 huizen. In 1795 woonden er al 2776 mensen en in 1880 woonden er al 4000 mensen. Het geboortecijfer is altijd heel hoog geweest, maar heeft ook zijn dalingen gekend evenals stijgingen door de verbetering van de medische zorg. Doordat de bevolking zo snel groeide, was het nodig dat een groot deel van de bevolking gedwongen vertrok omdat er te weinig agrarisch werk was voor iedereen.

Na de tweede wereldoorlog nam de landbouw niet meer het grootste gedeelte van de beroepsbevolking in. Op het gebied van landbouw werden er veel dingen geautomatiseerd en waren er minder mensen nodig voor hetzelfde werk.
Ondanks deze verandering bleef de bevolking groeien omdat er werk was buiten de gemeente. Met name in Leiden, Alphen aan de Rijn, Leiderdorp, Leimuiden, Aalsmeer, Den Haag en Amsterdam was er werk, en steeds meer mensen werden mobieler door toenemend autobezit. Er kwamen woningen bij om de bevolking te kunnen huisvesten en sinds die tijd is de bevolking gestegen tot ±15000 mensen.


Foto's

Hier volgen enkele foto's van het oude Alkemade. Klik op de foto's om ze in het groot te zien. In ons Historisch Centrum hebben wij nog talloze andere foto's en kunnen wij ook met behulp van de computer op naam zoeken naar foto's.

Roelofarendsveen

Het gemeentehuis zoals het nu is
 
Het gemeentehuis vroeger
 
Roelofarendsveen
 
De Googhermolen
 
De Noordhoek
 
De Fransche Brug
 

Oude Wetering

Hotel 'Het Wapen van Alkemade'
 
De Kerkstraat
 
Aanleg van de Baan
 
Aanleg van de Baan
 

Rijpwetering

Café 'De Vergulde Vos'
 
De Zwanenbrug
 
 
Een boerderij
 

 

Nieuwe Wetering

 
De draaibrug
 

 

Kaag

Jachtwerf 'De Kaag'
 
Van Lent en Zonen
 
 
Van Lent en Zonen
 

 


Homepage Stichting Oud Alkemade