Het ALFABETISCH COMPENDIUM van KATTEN INFORMATIE

Deze lijst is een overzicht en niet bedoeld om geheel volledig te zijn. Als U er onduidelijkheden of onjuistheden in vindt. dan graag hierover een berichtje.

TREFWOORDEN EN GEGEVENS LETTERS T - U - V

T

Naar het overzicht [T]



Ta-allel

Tabby gen met het Allel voor Abessijnen Tabby werkzaam onder Agouti; Niet volledig Dominant over Mackerel Tabby [Tm-allel].

T-allel of Tm-allel

Tabby gen met het Allel voor Mackerel Tabby werkzaam onder Agouti. Dit allel is dominant t.o.v. dat voor Blotched Tabby [tb-Allel], maar recessief t dat voor Abessijnen Tabby [Ta-Allel].

tb-allel

Allel van het Tabby gen werkzaam onder Agouti voor Blotched Tabby of Classic Tabby; recessief t [Ta-allel] en [T-allel].

ts-allel

Tabby gen met een allel voor Spotted Tabby.
Nota:
Het is niet zeker of dit een allel van een apart Gen is of bij de T-allel gen serie hoort.

Taan of Taankleur

of Kaneel; Grijsbruine tot licht oranje vachtkleur die bij het Agouti tussen de oorspronkelijke (effen) vachtkleur met Tabby patronen in zit.
Hier horen bij de accentjes en meestal een lichtbruine neus (Muzzle).
Nota:
De intensiteit wordt bepaald door polygenen: de Rufus-allelen komt tevoorschijn bij o.a. Tabby, Shaded Golden en de kleuren van de Somali en Abessijn, dus vooral wanneer de hoofdkleur verdreven wordt door het Shading of Ticking effect.

Tabby of Tabbytekening

Vachtpatronen van een agouti kat met vlekken, strepen of bloktekening op een lichter gekleurde (Taan) of Silver ondergrond; en wel in volgorde van van dominant naar recessief: Deze komen voornamelijk voor met oranje ogen; Silvertabby's ook met groene ogen.
Het eerste allel [Ta] is niet volledig dominant over het tweede [Tm].
Omdat er veel tussenvormen bestaan is geeft een andere theorie aan, dat het hier mogelijk toch om aparte en dus verschillende genen zou gaan.
We spreken dan echter niet over dominantie, maar over verdringing tussen die genen.

Tabbies komen tot uitdrukking met het dominante Agouti [A-] en zijn ook zichtbaar met het rood [XO] (variabel en ongewenst).
Nota:
De zwart gekleurde tabbies met koperen oogkleur worden brown tabby genoemd.
De ogen, het Bruin of Steenrood neusleertje en de mondranden zijn met de oorspronkelijke vachtkleur omrand. Dit geeft een extra accent aan het gezicht (en speciaal van de zwart gekleurde tabbies). Dit geldt trouwens ook voor de Silvers en Goldens.

Tanden

Zie gebitselementen.

Tapetum Lucidum

Reflecterende laag in het oog, vlak onder het netvlies.
Dit speelt een belangrijke rol bij het extra gezichtsvermogen van de kat in het duister.
Ontbreekt vaak bij dove witte katten met blauwe ogen [W gen].
Zie ook Leukistisch en Foreighn White.
Nota:
Zie ook Oogweerkaatsing.

Taurine

Voor de kat een essentiële stof uit aminozuren nodig voor de opbouw van de cellen en die de kat zelf niet kan aanmaken.
Tekort van deze stof geeft deficiëntiesymptomen en leidt tot allerlei afwijkingen en ziekten (hart, netvlies,..).
Daarom moet een kat vlees eten of voer met deze toevoeging.
Nota:
Taurine zit niet in hondenvoer.
Dus een hond mag wel kattenvoer eten, maar een kat niet alleen hondenvoer.

Taxonomie

Met taxonomie wordt het biologische classificatiesysteem bedoeld, waarmee alle levende wezens hiëargisch worden onderscheiden.
  • Onze huiskat hoort bij de "soort": "Felix Domestica".
  • Daarvan is het "geslacht": "Felix".
  • De "familie" hiervan is "katachtigen".
  • Daarvan is de orde "Roofdieren".
  • De "klasse" ervan is "Zoogdieren".
  • De "afdeling" is "Gewervelden".
  • Het "rijk" tenslotte is "Dieren".
    Nota:
    Onze raskat is een ondersoort van Felix Domestica.
    En die onderverdelen we weer in variëteiten en kleuren.

    Teken of Teek

    Uitwendige spinachtige parasiet. Zuigt bloed van een gastheer waardoor het lijf opzwelt.
    Nota:
    Kan ook gevaarlijk zijn voor de mens (Ziekte van Lymne).

    Temperatuur

    De gemiddelde lichaamstemperatuur bij katten is 38.5 graden en tussen de 38 en 39 graden is normaal.
    Ze kan worden gemeten met een normale koortsthermometer in de anus.
    Nota:
    Koorts is een verhoogde lichaamstemperatuur die wijst op een abnormale situatie.


    Tepels

    Een moederpoes heeft circa 8 tepels met melkklieren erachter voor de productie van de moedermelk voor de kittens.
    De melkproductie wordt gestimuleerd door het hormoon oxytocine.

    Testen 1

    Bepaling van een aandoening, afwijking of de aanwezigheid van bepaalde ziektekiemen of de Antistoffen ertegen.
    Bijvoorbeeld: Een kweek en onderzoek met de microscoop, ultrasound, meting van gehaltes van stoffen in een serum (zoals in het bloed of urine), Ph, eiwitten, IF-Test, ELISA, etc.
    Nota: Bij iedere test is er helaas ook een kleine kans dat de uitslag onjuist is.
    Bijvoorbeeld bij aandoeningen met vertraagde penetrantie.

    Testen 2

    Een testkruising wordt soms gemaakt om aan te tonen of een wezen een bepaalde factor (of erfelijke eigenschap) bezit.

    Testen 3

    Bepaling van de aanwezigheid van een bepaalde reactie: Zoals de allergie voor kattenharen bij de mens.
    Nota:
    Men kan door wat haar van verschillende kattenrassen met een pleister op zijn huid te plakken zien of men mogelijk niet allergisch is voor het haar van bepaalde Rex katten en wel voor dat van andere rassen.

    Testkruising

    Bepaling van de aanwezigheid van bepaalde meestal recessieve allelen van een gen dmv paring aan een drager (van die allelen).
    Hiertoe wordt het dier gekruist met een partner die zo mogelijk die eigenschap vertoont.
    Bij een homozygote partner is de kans het hoogst dat een jong de eigenschap of factor laat zien: 50%.
    Bij 4 kitten is de kans op het niet tonen, maar wel bezitten van die factor nog altijd: 0,5^4 = 6%.
    Dus je weet het nooit zeker en je produceert bovendien nageslacht met die (ongewenste?) dragers.
    Nota:
    Soms wordt dit zelfs gedaan bij sterk verwante dieren (bijv. broer x zus) om te zien of er geen afwijkingen zijn, maar zekerheid hierover heeft men totaal niet.
    Omdat dit bovendien inteelt veroorzaakt is deze activiteit meestal zinloos en dus sterk af te raden.

    Texturizer

    Spray die vacht volume geeft

    Textuur

    Structuur van de vacht (pluizig, uitstaand, etc.).

    Thai

    Siamese kat met het veel minder slanke oorspronkelijk type; ( Foreighn Korthaar).
    Nota:
    Nogal wat fokkers hiervan zijn tegen deze naamgeving en spreken liever over de "Oorspronkelijke Siamees".

    Therapie

    Dit is een actieve ziektebestrijding met: Lichamelijke behandeling(en), antibiotica en andere medicijnen, toedienen van nodige stoffen, eventueel dwangvoeding. Dat gebeurt natuurlijk specifiek na de vaststelling van een aandoening na een anamnese.
    Ook kan het preventief worden gegeven om de bijverschijnselen, zoals koorts te onderdrukken, zodat het wezen even de tijd krijgt om zelf de ziekte te kunnen bestrijden (met antistoffen).

    Tibetaan

    Deze kat is een tamelijk nieuw ras: het is een halflangharige Tonkanees.
    De mogelijk vachtkleuren zijn dus gelijk aan de Tonkanese vachtkleuren.
    Nota:
    Dit ras is hoogstwaarschijnlijk ontstaan door kruisingen met Balinezen, Burmezen en Siamezen,

    Ticked of Ticking

    Tabby Vachtpatroon: Het agouti geeft verticaal over de Taankleurige haren banderingen met Pigment gebiedjes (vooral aan de haartopjes) in de oorspronkelijke vachtkleur; Genetisch [A- Ta].
    Bijv. Abessijn, Somali.
    Nota:
    Het agouti is ook nodig voor Tipped en Shaded katten.


    Tiffany

    Ook Malayan of Asian; Dit is een HLH Burmees. Genetisch: [cbcb ll]

    Tipped

    of Shaded: kat met vachtharen met een enkelvoudige Tipping; Alleen haartoppen zijn gepigmenteerd in de vachtkleur (die bij de effen vacht hoort).
    Genetisch: Silver [I-] of agouti met wide-banding [A- Wb-].
    Voorbeelden:
    Smoke [aa I-], Shell, Chinchilla, Silver [A- I-] en Golden [A- Wb-].
    Zie ook Ticking .

    Tipping

    Tipped vachthaar is haar met een enkele Tickingband, waardoor de vachtkleur is verdreven naar de haarpunten.
    Met tipping wordt speciaal bedoeld de lengte van dat gedeelte.

    Titer

    Bepaling in het laboratorium van het gehalte oftewel de hoeveelheid antistoffen tegen een bepaalde ziektekiem in een Serum. Bij een test geeft dit met een zekere nauwkeurigheid de aanwezigheid aan van een ziektekiem. Bijv. met de ELISA test.

    Titel

    Dit zijn onderscheidingen voor showkatten van de erkende kattenrassen volgens de CAC-lijst. Onderscheiden worden in volgorde de volgende titels: en overeenkomstig bij de kastraten: Nota:
    De minimumleeftijd hiervoor in Nederland is 10 maanden, maar in Duitsland en België is deze eis tegenwoordig 9 maanden (nog afhankelijk van de overkoepelende organisatie).
    Voor elke (hogere) titel zijn tenminste 3 (bij de FiFe-organisaties meer) aantekeningen nodig van verschillende keurmeesters gegeven op verschillende kattenshows.
    (De Groot Europees en Wereld titels zijn niet bij alle organisaties erkend.
    Meerdere aantekeningen op 1 show verkregen zijn in Nederland niet toegestaan.)
    Bij de
  • FIFe is er nog de
  • Distinguished Merit titel.

    Tonkanees

    De Tonkanees wordt ook wel Golden Siamees genoemd.
    Het is een FKH type kat met points en een vachtkleur die mink genoemd wordt (nog wat lichter dan die van de Burmees).
    De ogen zijn licht blauwgroenig (aqua).
    Nota:
    Dit is dus een lichte Burmees, een F1 tussenvorm [cbcs] van Burmees [cbcb] en Siamees [cscs];
    dus altijd heterozygoot (niet fokzuiver) en dus geen zelfstandig ras.
    Een kruising tussen 2 Tonkanezen levert daarom gemiddeld naast 50% Tonkanezen ook 25% Siamezen en 25% Burmezen op.
    Zie hieronder het bijbehorende vierkant van Punnett.

    Tonkanees

    ...Poes

    cs

    cb
    X
    |
    v
    |
    v
    Tonkanees

    ...Kater

    cs

    		 -->

    cscs


    =Siamees

    cscb


    =Tonkanees

    cb

    		 -->

    cscb


    =Tonkanees

    cbcb


    =Burmees


    Een probleem bij dit soort kruisingen is dat beide lichaamstypen ( OKH en FKH) eigenlijk te verschillend zijn, tenzij hiervoor ook de Thai (ook FKH) wordt gebruikt.

    Tonkanese kleuren

    De Tonkanees heeft een nog iets lichtere rompvacht dan de Burmees en natuurlijk donkerder dan die van de Siamees.
    Deze iets lichtere vachtkleurnaam wordt aangeduid met de toevoeging mink.
    De points hebben vrijwel de normale vachtkleuren en de ogen zijn aquamarijn.
    Zie ook Burmese kleuren.

    Normale vachtkleur
    (en de kleur
    van de points)    		 Tonkanese vachtkleur Neusspiegel Genencombinatie Opmerkingen
    Zwart Naturel mink Bruin [cbcs B- D- XE]  
    Blauw Blue mink Grijs [cbcs B- dd XE] Blauwgrijs
    Bruin Champagne mink Chocoladebruin [cbcs bb D- XE] .
    Lilac Honey mink Lavendel [cbcs bb dd XE] .
    Rood Rouge mink Roze [cbcs D- XP] Warm oranjerood
    Crème Cream mink Roze [cbcs dd XP] Licht oranjerood

    En de bijbehorende Torties.

    Zie hier ook voor een genetische kleurentabel van deze kleuren met de allelen voor klontering en verdunning.

    Torbie of Tortietabby

    Een Tortie poes met tabby vachttekening met daardoor rode en zwarte [A- XEXP] (of soms samen met bruine of Shaded) vachtkleuren.

    Tortie

    Een tweekleurige poes met beide rode [XP] en zwarte [XE] hoofdkleuren (of van beiden afgeleiden daarvan) in vlekken of gemêleerd.
    Genetisch: Tweekleurig is dus [ss XEXP].
    Omdat dit gen op het X-chromosoon haar locus heeft kan dit gen normaliter alleen bij een poes dubbel voorkomen, want die alleen heeft er 2 van.
    Nota:
    De aanduiding tegenwoordig voor de tortiekleur is de "zwarte kleur" samen met de term "Tortie". Dus de beide kleuren noemen is voortaan minder juist.

    Samen met het Met-wit of [S-] gen geeft dit vlakken (en niet gemêleerd) in 3 kleuren oftewel Schildpad [S- XEXP].
    Zie ook Tri-Color.

    Toxinen

    Gifstoffen die door bepaalde bacteriën worden geproduceerd.
    Nota:
    Deze meestal eiwitachtige stoffen worden door bacteriën uitgescheiden of komen vrij als de bacterie uiteenvalt.

    Toxoplasma

    De "Toxoplasma gonddi" is een eencellige parasiet en infectieveroorzaker van Toxoplasmose, die via de mond of een open wond kan binnendringen.
    Nota:
    De grootte is circa 5 micrometer.
    Mensen, katten, knaagdieren en vogels zijn vaak drager van deze parasiet.

    Toxoplasmose

    Dit is een infectieziekte veroorzaakt door toxoplasma.
    Bij de mens lijken de symptomen op die van een lichte griep.
    De meesten van ons zijn immuun geworden na een eerste infectie.
    Nota:
    Voor een foetus kan het schadelijk zijn.
    Zwangere vrouwen moeten daarom oppassen en moeten streng hygiënische maatregelen nemen met aanraken van dieren (kattenbak!), tuin en rauwe groenten en vleeswaren.

    Traditionele Pers

    Dit is eigenlijk onjuist omdat de Perzische kat niet oorspronkelijk is, maar uit verschillende rassen is gefokt met selectie op de vacht en het type.
    Op de huidige kattenshows moet men voldoen aan de desbetreffende rasstandaard (die leidt naar het moderne extreme type).
    Maar toch zijn er veel kattenliefhebbers en vooral dierenartsen, die het vroegere type Pers sterk prefereren.
    Nota:
    Een echte naam is hier nog niet voor gereserveerd, echter vroeger werd wel over de Franse kat gesproken.
    Zo is ook de Brits Langhaar als alternatief in opkomst: zie Lowlander.

    Traditionele Siamees

    Hoewel veel traditionele Siamesenfokkers er tegen zijn wordt dit autenthieke ras tegenwoordig Thai genoemd.
    Het is een stevig OKH type kat.
    Nota:
    De zogenaamde moderne Siamees is kunstmatig geëvolueerd naar een Foreighn type kat.

    Tremor

    Zelden voorkomende aangeboren afwijking: sterk beven bij lopen en eten op 2 a 4 weken, vaak lethaal.

    Tri-Color

    Een driekleurige kat is een lapjeskat; Een tortie samen met het met-Wit gen
    Nota:
    Dat [S] gen verdeelt de kleuren in vlekken (lapjes) willekeurig over de vacht.
    Bijvoorbeeld
    rood/ zwart met wit [B- D- S- XEXP] of
    Crème/ blauw met wit [B- dd S- XEXP] (of
    Crème/ lilac met wit [bb dd S- XEXP]).

    Tumor

    Woekergezwel of kanker: (bijv. in schildklier, melkklier of huid), ontstaan door invloed van virussen, hormonen ( leucose) of straling (zon). Vaak lethaal.

    Turkse Angora

    Of Ankara kat kat: Oorspronkelijk witte [W-] medium type halflanghaar (echter vrijwel zonder ondervacht) kat uit Turkije met oranje, blauwe of odd-eyed ogen.
    Nota:
    Niet te verwarren met de Turkse Van.
    Tegenwoordig meer kortharig.
    Mede hieruit is waarschijnlijk de Pers gefokt.

    Turkse Van

    Of Armeense kat kat; Medium type (zwemmende?) kat met zijdezachte halflangharige vacht afkomstig van nabij het Van-meer uit Noordoost-Turkije. Rond de 17e eeuw naar Europa gekomen.
    Ze zijn het meest rood en veel wit [SS XP-]. Vaak slechts enkele gekleurde vlekken.
    Zie ook Angorakat.
    Nota:
    De kortharige variant hiervan is de Anatolische kat.

    Type

    Hiermee wordt bedoeld het lichaamstype.

    U

    Naar het overzicht [U]



    U-1 of U1

    Showterm; Het dier heeft de kwalificatie uitmuntend en is volgens de keurmeester de beste van de groep of klasse binnen een variëteit en kan in aanmerking komen voor een aantekening.
    Nota:
    De eerstvolgende kat kan U-2 krijgen, dan U-3, etc. De laagst uitmuntend geklasseerde dieren krijgen enkel "U".

    Uitdrukking

    Men zegt: De eigenschap van een factor vastgelegd in de genen (het genotype) komt tot uitdrukking in het fenotype.
    Deze genetische eigenschappen worden dan zichtbaar.
    Zie ook: Expressie.

    Uitkruisen

    Of "Out-Crossing": Dit is het kruisen met andere katten van gelijke variëteit, mede om ongewenste (meestal recessieve) factoren eruit te fokken.
    Zie ook inkruisen.

    Uitmuntend

    Of ook excellent: showterm; Het dier is van showkwaliteit en dus geschikt voor de show (en mogelijk voor de fok) volgens een keurmeester.
    De beste kat binnen een groep of klasse in een variëteit kan een U1 krijgen.
    Nota:
    Natuurlijk is dit slechts een momentopname: omdat hier alleen het fenotype bekeken wordt is de fokkwaliteit ook nog afhankelijk van andere eigenschappen.

    Uitzetkat

    Meestal een poes (kitten), die bij een cattery hoort, maar elders is geplaatst.
    Het is de bedoeling, dat de poes later een nestje krijgt, waarvan de oorspronkelijke eigenaar het recht heeft op 1 kitten en als eerste mag kiezen (al of niet tegen een vergoeding).
    Hierna wordt meestal het volledige eigendomsrecht van de uitzetkat overgedragen.
    Nota:
    Zo een onderlinge regeling kent varianten.
    Vaak wordt hierbij een uitzetovereenkomst gebruikt.

    Uitzetkater

    Zie uitzetkat.

    Uitzetovereenkomst

    Een contract, dat de afspraak regelt voor een uitzetkat tussen een cattery en een toekomstige eigenaar.
    Vaak stellen kattenverenigingen hiervan voorbeelden ter beschikking.
    Nota:
    Een voorwaarde voor een uitzetpoes naast een lage betaling kan bijvoorbeeld zijn, dat de cattery de dekkater mag bepalen of ervoor zorgt.
    In het geval van een uitzetkater blijft meestal de kater (tijdelijk) beschikbaar voor dekking.

    Uitzetpoes

    Zie uitzetkat.

    Ultrasound

    US is een methode van medische diagnostiek met geluidsgolven door een radioloog.
    Deze golven worden uitgezonden door een transducer krijgen door de inwendige organen een reflectie terug.
    Deze geluidsecho wordt door het instrument gemeten en weergegeven op een scherm.
    Nota:
    De geluidssnelheid in water is ongeveer 1500 m/seconde en de vertraging van de echo geeft dus de diepte van de reflectie weer.
    Voor een goed geluidscontact wordt plaatselijk (buik) de vacht verwijderd en een gelei aangebracht.
    Om details te kunnen zien moet de golflengte van de trilling zeer klein (< 0.2 mm) zijn en daarmee de frequentie (het aantal trillingen per seconde) zeer hoog.
    Voor het herkennen van details van 0.1 mm PKD en HCM moet dit minstens 7 Megahertz zijn.

    V

    Naar het overzicht [V]



    Vaccin

    Dit is een entstof die het lichaam zelf met antistoffen een weerstand tegen een infectie (zoals een Virus of een bacterie) laat opbouwen.
    Een enting met een geïmmuniseerd (onschadelijk gemaakt) virus of met antistoffen verkregen uit andere dieren: (bijvoorbeeld het paard, Serokat) stimuleert dus het afweersysteem van de kat.
    Nota:
    Tot circa 10 weken oud is een kitten niet zelf in staat om zelf antistoffen te maken.
    Kitten worden daarom geënt op 9 weken met geïnactiveerd (dood) virus en dat moet na 3 á 4 weken worden herhaald.


    Vaccinatie

    Met een spuitje (syringe) enten van een dier met vaccin voor het verkrijgen van immuniteit tegen bepaalde ziektekiemen.

    vaccinatieboekje

    Zie dierenpaspoort.

    Vacht

    De haarvacht of pels van een dier. Deze bestaat uit verschillende haartypen: Van oorsprong is de vacht van de kat met de korte haren [LL].
    Nota:
    In koude gebieden heeft zich de lange vacht [ll] ontwikkeld (Turkse Angora) en daaruit is de Pers gefokt.

    Vachtkleuren

    Zie kleuren. Het neusleerkleurtje en genen horen bij elkaar. De oogkleuren veelal ook.

    We hebben hier van de effen vachtkleuren een kleine overzichtstabel van gemaakt.
    De genen die hier niet in de formule staan zijn niet van belang voor die kleur.

    Wanneer de vachtkleur niet egaal is hebben we te maken met een vachttekening.
    Wanneer andere genen ermee gecombineerd worden ontstaan er genetisch weer variaties hierop (die maken de vachtkleur meestal lichter).

    (Effen) vachtkleur
    (non-Agouti)    		 Neusspiegel /
    teenkussentjes
    (non-Agouti)     		Genen
    **)    		 Opmerkingen
    Wit *) Roze [W-] Oogkleur:
    Bl./Or./Odd
    Rood Roze tot Steenrood [D- XP-] **)
    Crème Roze [dd XP-] .
    Zwart Zwartbruin [B- D- XE-] .
    Blauw Blauwgrijs [B- dd XE-] .
    Caramel Zandkleur/lila [B- dmdm XE-] .
    Chocolate Steenrood [bb D- XE-] Bruin
    Lilac Lavendelroze [bb dd XE-] .
    Cinnamon Kaneelroze [blbl D- XE-] .
    Fawn l. roze [blbl dd XE-] .
    Nota:
    *) Epistatisch: Onderdrukt alle andere kleuren.
    l. = licht, d. = donker
    Bl. = Blauw, Or.= Oranje/goud/koper

    **) De combinanitie [XEXP] geeft een tortie(poes).

    Zie hier voor de genetische kleurentabel met de allelen voor klontering en verdunning.
    Zie voor de lichtere Burmese kleuren en nog lichter Tonkanese kleuren.

    **) De roodbruine Taankleur hoort bij de zwarte Agouti vachttekening.

    Vachtkleurgenen

    In overzicht zijn hier de genen in groepen gezet samen met hun allelen voor de verschillende vachtkleuren: (hoofdletters zijn dominant en bovenaan in elke serie aangegeven):

    Genen series Eigenschappen Opmerkingen
    [B] Niet-bruin pigment,
    [b] bruin pigment, Epistisch voor Rood
    (Werkt alleen met zwart)
    [bl] Lichtbruin pigment Cinnamon
    .
    [D] Diepe pigmentering Niet verdund of dilluted.
    [d] dilluted of Verdunde pigmentering Geeft blauw vanuit zwart en crème vanuit rood
    [dm] Extra verdund Caramel
    .
    [W] Dominant-Wit
    [w] Normale kleur (niet-dominant-wit)
    .
    [Xo] of [XE] Zwart pigment of Eumelanine
    [XO] of [XP] Rood pigment of Phaeomelanine

    Zie voor de mutaties naar de Gemuteerde genen.
    Zie ook kleuren.

    Vachtlengte

    In overzicht zijn hier de volgende genen van invloed op de vachtlengte. Ze worden hier in groepen aangegeven met hun allelen voor de vachtlengte: (hoofdletters zijn dominant en bovenaan in elke serie):

    Genen series Eigenschappen Opmerkingen
    [Hr] Normale vacht (niet haarloos)
    [hr] Haarloosheid Hier gaan we ervan uit dat dit gen [hr] geen
    allel is van dat van de Devon Rex (Zie hieronder [re]).
    .
    [L] Normaal korthaar
    [l] Langhaar Ook Halflanghaar
    .
    [R] Normale vacht (geen Cornish Rex)
    [r] Cornish Rex (gekrulde vacht)
    .
    [Re] Normale vacht (geen Devon Rex)
    [re] Devon Rex (gekrulde vacht)
    .
    [Wh] Wirehair Draadharig
    [wh] Normale vacht (geen draadhaar of wirehair)

    Zie ook oorspronkelijke genen en Gemuteerde genen.

    Vachtpatroon of Vachttekening

    In overzicht zijn hier de genen in groepen gezet met hun allelen voor de verschillende Vachttekeningen: (hoofdletters zijn dominant en bovenaan in elke serie aangegeven):

    Nota:
    Natuurlijk hebben deze genen ook invloed op de vachtkleur maar deze zijn hier altijd afhankelijk van de plaats. De (effen) vachtkleur verschuift alleen plaatselijk naar wit of een lichtere kleur toe.
    Al deze vachttekeningen kunnen genetisch gecombineerd worden met iedere vachtkleur, maar zijn niet altijd toegestaan.

    Zie ook oorspronkelijke genen en Gemuteerde genen.

    We hebben hier van de vachttekeningen een kleine overzichtstabel van gemaakt.
    De genen die hier niet in de formule staan zijn niet van belang voor die kleur (en kunnen genetisch ermee gecombineerd worden).
    Daar waar de hoofdkleur zwart is wordt deze veelal weggelaten.

    Vachttekening Kleuren Genen Oogkleur Opmerkingen
    Agouti
    		 Tabbypatroon in kleur
    (strepen of ticking) +
    taankleurige ondervacht    		 [A- ii wbwb] Meest Groen
    Oranje is Tabby    		 Tabbytekening oppervacht
    afhankelijk van ras
    Met-wit In kleur + witte gedeelten [S-] Gevlekt zeer variabel:
    van heel weinig tot
    bijna helemaal [SS].
    Burmees Warme lichaamsdelen
    lichter van kleur dan
    de points.
    Zie: Burmese kleuren    		 [cbcb] Geel Points in kleur
    Tonkanees Lichte Burmees (Mink)
    Zie: Tonkanese kleuren    		 [cbcs] Blauwgroen Points in kleur
    Pointed Warme lichaamsdelen
    bijna wit    		 [cscs] Blauw Points in kleur
    Siamese Albino Wit [caca] licht Blauw Komt weinig voor
    Albino Wit [cc] licht Oranje Komt weinig voor
    Smoke Effen Tipping in kleur +
    Ondervacht zilverwit    		 [aa I-] Oranje Non-Agouti
    Tipping 1/2 haarlengte
    Silver Tipping in kleur +
    Ondervacht zilverwit    		 [A- I-] Groen
    (oranje is Pewter)    		 Agouti + silver
    Tipping 1/4
    Shaded Tipping 1/4 in kleur +
    Ondervacht lichter    		 [A- ii Wb-] Meest Groen
    (bijv. Golden)    		 Agouti +
    (Wide Banding)
    Chinchilla Zwarte tipping 1/8 in kleur
    + ondervacht zilverwit    		 [A- II Wb-] Meest Groen Agouti silver +
    Wide Banding
    zeer lichte tipping
    Shell Als Chinchilla [A- II Wb-] Meest oranje Met rode tipping
    Cameo genoemd.


    Vachtverzorging

    Het bijhouden (schoon en klitvrij) van de vacht van de kat m.b.v. kammen en borstels, etc. Zie ons apart infoblad-vachtverzorging voor Perzen.

    Van

    Zie Turkse Van.

    Var of Variant

    Dit staat hier voor variant een rassoort of een variatie in een eigenschap.
    Met dit laatste wordt bedoeld dat de dominante eigenschap niet zeker homozygoot is.
    Nota:
    Bijvoorbeeld na een uitkruising: Het Langhaar-allel [l] bij een korthaar kat [L-].
    Dit wordt bij bepaalde kattenverenigingen 4 generaties lang op een stamboom hiermee aangegeven.

    Variatie

    Met variatie bedoelen we ook verscheidenheid in genetische informatie in de genenpopulatie.
    Dit is nodig voor het houden van gezonde lijnen bij het fokken.
    Variatie wordt vergroot door mutaties en migratie. De variatie wordt daarentegen verkleind door selectie en inteelt.
    Zie ook evolutie.
    Nota:
    Door te smalle lijnen te gebruiken verminderd deze variatie sterk en krijgen we inteelt.
    Out-Crossing is dan nodig om deze variatie enigszins weer op peil te krijgen.
    Een cattery heeft echter maar een zeer beperkt aantal dieren.
    Ons advies is dan ook aan fokkers om deze vermindering zoveel als mogelijk te voorkomen en voor iedere volgende generatie steeds onverwante katers te gebruiken.

    Variëteit

    Een onderscheiding op minder specifieke punten (zoals de vachtkleur) van andere variëteiten binnen een ras, toegelaten in een rasstandaard.

    Vechtwond

    Zie Abces.

    Verdringing

    Zie Epistase.

    Verboden kruising

    Een verboden kruising is een kruising met dieren uit 2 verschillende of onbekende rasgroepen.
    Voor katten die afkomstig zijn uit een verboden kruising worden geen stambomen, afstammingsbewijzen of registratiebewijzen afgegeven door een stamboek.
    Nota:
    Kitten hieruit afkomstig moeten gedetermineerd worden en krijgen een fokbeperking opgelegd.

    Verdunning

    Het genetisch [b-allel] is de recessieve kleurverandering van zwart [B- D- Xo] naar bruin oftewel chocolate [bb D- Xo].

    Een extra verdunning geeft het nog meer recessieve [bl-allel]: Dat is de verandering van bruin naar Cinnamon.
    Zie de tabellen bij kleuren.
    Nota:

    De rode hoofdkleur is epistatisch voor dit gen.
    Nota:
    Voor de verandering van bijvoorbeeld zwart naar blauw is dit eigenlijk een foutieve benaming. De juiste term daarvoor is dillution (of samenklontering van de kleurpigmentdeeltjes).

    Verenigbaar

    Zie Compatibel.

    Vereniging

    Zie kattenvereniging.

    Vererfbaar, Vererven of Vererving

    Alle levende levende wezens hebben een genetisch systeem dat gebaseerd is op het kopiëren van een complex lineair macromolecule: het DNA. Zodat een deel (50%) van hun eigenschappen (genotype) willekeurig vererven of doorerven in hun nageslacht.
    Nota:
    Hier zijn wat standaardregels over op te schrijven:
    1. Indien een van de nakomelingen (kittens) een dominante eigenschap toont, moet tenminste een van de ouders deze eigenschap hebben doorgegeven. Oftewel minmaal èèn ouder moet drager zijn en die eigenschap ook tonen (behalve natuurlijk bij een geval van epistase).
    2. Indien een ouder een dominante eigenschap niet heeft, kan zijn nageslacht dat ook niet van die ouder ververven.
    3. Indien een nakomeling (kitten) een recessieve eigenschap toont, is die eigenschap dus homozygoot en moeten beide ouders deze eigenschap hebben doorgegeven. Oftewel beide ouders zijn drager van deze eigenschap (ook al zouden ze die niet tonen!).
    4. Indien een ouder een recessieve eigenschap toont, geeft die altijd deze eigenschap door. Oftewel alle kittens worden zeker drager van deze eigenschap (ook al tonen ze die niet!).
    5. Indien beide ouders dezelfde recessieve eigenschap tonen, geven die beiden altijd deze eigenschap door. Oftewel alle kittens worden homozygoot van deze eigenschap en moeten hem normaliter allen gaan vertonen (in het fenotype).
    Vooral de eerste en de laatste regels zijn op een stamboom goed te volgen.
    Indien een van de kittens hier niet aan voldoet, mag getwijfeld worden aan de correctheid van de opgegeven afstamming.
    Voorbeelden:
    1. Een kitten wit gevlekt (met het dominante Piebald-Spotting) moet tenminste 1 ouder hebben die ook het Wit-bont vertoont.
    2. Andersom is dit ook waar. Bijvoorbeeld: Ouders die niet de dominante afwijking PKD hebben kunnen die ook niet doorgeven.
      Nota: Helaas geeft een test hierop geen volledig negatieve zekerheid.
    3. Een kitten met points (recessief hopmozygoot) moet ergens in beide voorouderlijnen pointed voorouders hebben.
    4. Een langhaar (recessief hopmozygoot) ouder geeft dit allel altijd door aan diens kittens. Bij een inkruising in een kortharig ras komt daarom dan "Var" op de stamboom te staan.
    5. Twee langhaar katten kunnen normaal niet een korthaar kitten vererven.
    Zie ook erfelijkheid en statistiek.

    Vergiftiging

    Bij de eerste symptomen van vergiftiging van uw huisdier altijd de dierenarts waarschuwen! Niet zomaar zelf experimenteren met behandeling.
    Bedenk dat katten wel eens giftige stoffen ook indirect opnemen door zich schoon te likken, nadat hun vacht ergens mee is bevuild.
    Ook zelfvergiftiging komt voor: bijvoorbeeld bij nierfalen of leververvetting.
    Nota:
    Katten zijn o.a. bijzonder gevoelig voor salicylzuur (aspirine), kwikzilver, anti-vriesmiddel, lood en slakkenkorrels.
    De gevolgen kunnen enstig zijn.

    Verkiezing

    Verkiezingen zijn de democratische keuzes van de winnaars van de prijzen op kattenshows.
    Bij de BIS, BID, BOB, BOA en speciale prijzen wint het dier met de meeste stemmen gekregen van de aan die stemming deelnemende keurmeesters.
    Nota:
    De voorgedragen dieren (VBIS) worden tezamen getoond aan de groep keurmeesters.
    Elke keurmeester dient zijn onafhankelijke en persoonlijke voorkeur te laten gelden in zijn stemmingskeuze.
    In het geval van gelijk aantal stemmen vallen alle dieren met minder stemmen af en wordt opnieuw gestemd.
    Indien dan nog geen beslissing gevallen is wordt de keuze gemaakt door een reserve keurmeester uit de overgebleven dieren.
    Natuurlijk mogen keurmeesters alleen deelnemen als ze keuringsbevoegd zijn voor de totale groep voorgedragen dieren.

    Verkoopcontract

    Sommige kattenverenigingen stellen voor een kat of kitten over te dragen met een verkoopcontract.
    Hierin worden de onderlinge waarborgen tijdens en na de aankoop vastgelegd.

    Verlamming

    Verlies van bewegingscontrole of het gevoel van het lichaam of in lichaamsdelen.
    Dit kan veroorzaakt worden door een genetische afwijking (bijv. foute schildklierwerking, waterhoofd), door vergiftiging of vanwege een Trauma.

    Vertering

    Zie Spijsvertering.

    Verwantschap

    Overeenkomende erfelijke aanleg of familie verband.
    Verwantschap betekend dat individuen binnen een grote populatie meer dan gemiddeld genen met elkaar gemeen hebben.
    Nota:
    Bij kruisen binnen families of met anders sterk verwante dieren kunnen dan ook nadelige recessieve allelen van genen eerder te voorschijn komen, wat leidt tot inteelt.
    Zie ook beginnersgeluk.

    Vertraagde penetrantie

    We spreken van vertraagde penetrantie als een aandoening progressief verloopt.
    Er is een voortgaande degeneratie of de aandoening of afwijking neemt dan gedurende het leven toe.
    Nota:
    Problemen hierbij zijn: Voorbeelden hiervan zijn: PKD en HCM.

    Verzorging

    Katten en vooral Perzische katten hebben een goede verzorging nodig.
    Voor de vachtverzorging van speciaal de Perzen hebben wij een verzorgingsblad met tips samengesteld.

    Vet

    Dit wordt ook wel gebruikt als afkorting voor Veterinarian (Engels voor dierenarts).

    Veterinair

    Dit betekent diergeneeskundig: Zie dierenarts.

    Veterinaire keuring

    Dit is een korte medische keuring van showkatten door dierenartsen, s'morgens vroeg aan de ingang van een kattenshow.
    Er wordt tevens gecontroleerd of de verplichte entingen hebben plaatsgevonden.
    Bij goedkeuring worden de katten op de show toegelaten.
    Nota:
    De medische keuring is op gezondheid, reinheid en afwezigheid van zichtbare parasieten.
    Voor de entingen worden normaliter de bewijzen overlegd in het medisch paspoort van de kat dat deze met minimaal 2 weken en maximaal 1 jaar geleden zijn uitgevoerd. De vereiste entingen zijn tegen kattenziekte, niesziekte en daarbij voor het buitenland rabiës.

    Vetten

    Sterk geconcentreerde calorierijke olieachtige voedingstoffen.
    Het lichaam gebruikt ze onder andere als energie opslag en als bouwstoffen voor de celmembranen.
    Nota:
    Hiermee worden macromoleculen en specifiek de lange vetzuren bedoeld, die met meerderen door een ander molecuul aan elkaar verbonden langs elkaar liggen.

    Vetzucht

    Een voedingsfout is het eenzijdig of/en teveel voeren.
    Vetzucht kan aanleiding geven tot sloomheid en verminderde vruchtbaarheid en problemen bij het werpen.

    Vetzuren

    Deze vetten zijn lange vrijwel rechte macromoleculen.
    Nota:
    De monomeren hiervan bestaan uit H-C-H (Waterstof en koolstof) schakels. Ze kunnen worden onderscheiden in verzadigde vetzuren en onverzadigde vetzuren.
    Bij de onverzadigde vetzuren ontbreken er waterstof atomen bij sommige koolstofatomen. Hierdoor ontstaan er tussen deze koolstofatomen dubbele bindingen en maken deze macromoleculen daar een kleine knik.
    Deze moleculen liggen dan niet zo nauw meer aaneengesloten en worden gemakkelijker vloeibaar.
    Ook kunnen enzymen er dan gemakkelijker bij om ze in het voedsel af te breken.

    Vezels

    Vezels zijn vaak opgebouwd uit lange moleculen, die een grote treksterkte bezitten.
    Vaak voorkomend is Collageen.
    Nota:
    Ze spelen o.a. een rol bij bindweefsels.

    Vierkant van Punnett

    Het "Vierkant van Punnett" is een methode van uitwerking van de mogelijkheden van uitkomsten in een nest en de kansen daarvan vanuit het bekende genotype van beide ouders; De dan bekende zygoten worden in een vierkante matrix tegen elkaar uitgezet. Daarna worden de verzamelde uitkomsten weer bijeen genomen voor de eerste statistiek voor de kansen.
    Bij 1 heterozygoot genotype met een simpel dominant allel van een gen zijn de verhoudingen 3:1 (1 is de kans en dus de zichtbaarheid van het recessieve allel) in het fenotype. Meestal zijn de allelen van de ouders niet geheel bekend en moeten die verzameld worden uit de successievelijke nesten (en andere familieleden). Heel vaak worden hier de termen genen en allelen door elkaar gehaald.

    Het werkt als volgt: Voorbeeld Langhaar [l] en korthaar [L] met beide ouders heterozygoot kortharig.

                         

       Poes

    l

    L
     x 

    Kater

    l

    l l

    Ll

    L

    Ll

    LL

    De ouders geven elk een zygote van een gen door: De poes is boven en de kater links ingevuld.
    Deze zygoten (hier l en L) worden overgenomen en gecombineerd in het vierkantje rechts onderin.
    Alle mogelijke combinaties in de kitten vind je dus in dat vierkant.

    Alleen [ll] is fenotype langhaar (1 op 4 of 25%).
    [LL] is homozygoot korthaar (ook 25%) en 50% is heterozygoot korthaar (genotype [Ll]): samen dus 75% korthaar (fenotype).

    Men kan ook andersom denken: Als er een kitten bij is dat een recessieve eigenschap laat zien (hier langhaar [ll]) moeten beide ouders dus dit gen [l] dragen, ook al zie je het niet.

    Omgekeerd als er ook een ouder bij is dat een recessieve eigenschap laat zien (hier langhaar [ll]) moeten alle kitten daarvan dus dit gen [l] dragen, ook al zie je het niet. Op deze manier kun je uit de fenotypen van de ouders en de nakomelingen de allelen van de genen (het genotype) bijeen sparen.

    Nota:
    Voor enkele andere voorbeelden en meerdere genen tezamen: zie schaakbord diagram.


    Virus

    Submicroscopisch kleine ziekteverwekker (<0,0002 mm), die parasiteert op levende cellen, echter niet zelfstandig levend (alleen dus passief).
    Het is voornamelijk een eiwitmantel met erin erfelijk materiaal.
    Dat materiaal wordt in een levende cel wordt gebracht.
    Deze cel zal vervolgens in opdracht van dat materiaal vele nieuwe virussen gaan produceren en gaat dan zelf ten gronde.
    Nota:
    Men onderscheid virussen met DNA en met RNA erfelijk materiaal. (Het RNA virus heeft een mutatiesnelheid die circa 100 maal hoger ligt dan het DNA virus.)
    Antibiotica helpen niet; Kan alleen worden bestreden met vaccinatie, zodat het lichaam zelf met antistoffen een weerstand tegen het virus kan opbouwen.

    Vitaminen

    Dit zijn essentiële of noodzakelijke voedingsstoffen, waarvan maar zeer kleine hoeveelheden nodig zijn.
    Nota:
    Meest zijn deze nodig voor bepaalde processen van enzymen.

    Vlees

    Dit is voedsel afkomstig van dieren.
    Nota:
    Vlees bestaat voornamelijk uit eiwitten en Vetten.

    Vleeseters

    Of predatoren. Dit zijn dieren, die voor hun voeding afhankelijk zijn van levend voedsel.
    Nota:
    Soms zijn deze wezens niet in staat om een bepaalde organische bouwstof zelf aan te maken en moeten ze die uit hun prooi verkrijgen.
    Het voorbeeld is de stof Taurine bij de kat.

    Vlekken of Vlekpatroon

    Duidelijk gescheiden kleurgebieden op de vacht. Hierbij horen de vlekken altijd duidelijke randen te hebben, zonder menging van de kleuren. Zie ook Piebald-Spotting.

    Vlindertekening

    Zie Blotched.

    Vlooien

    Uitwendige parasieten van de kat, kunnen aandoeningen, vlooienallergie en ziektes overbrengen.
    Ze kunnen goed springen; De vrouwtjes hebben bloed nodig om eieren af te kunnen zetten.
    Vlooienbestrijding is daarom nodig.
    Nota:
    Hoewel er specifieke katten- en hondenvlooien zijn komen ze ook op de mens.

    Vlooienallergie

    Vlooienallergie zijn de nadelige reacties op beten van vlooien.
    Bij katten kan vlooienallergie huidproblemen (jeuk en korstjes) veroorzaken.
    Vlooienbestrijding is hier dus een absolute must.

    Vlooienbestrijding

    De generatiecyclus van vlooien duurt slechts enkele dagen.
    De larven leven van afval in vloerkleden, etc. Bestrijden is nodig met vlooienkammen en/of bestrijdingsmiddelen om een plaag te voorkomen.
    Tip:
    Er zijn momenteel bestrijdingsmiddelen (o.a. Program) die de chitinevorming (de harde huid of buitenkant van insecten) voorkomt en geen gif is voor dier en mens.
    Het helpt bij kleine overdosis daarom ook ter voorkoming en tegen schimmels.

    Voeding of Voedsel

    Wezens hebben voedingstoffen nodig voor hun bestaan en voortplanting en moeten daarom regelmatig (dagelijks) eten.
    Nota:
    Om voor de kat zelf een goed gebalanceerde maaltijd samen te stellen, is kennis nodig over de behoefte van het dier. Daarom kunt u het beste complete kattenvoeding kopen.
    U kunt hierbij variëren met blik- en droogvoer (brokjes). Hierin zit alles in wat een kat nodig heeft. Brokjes daarentegen zijn in de praktijk goedkoper en beter voor de tanden.
    Zorg ervoor dat uw kat altijd vers drinkwater heeft. Vooral bij droogvoer is veel drinken belangrijk. Daarentegen in blikvoer zit relatief veel vocht.
    Het is beter om speciale kattenmelk en geen gewone melk te geven, bij de meeste katten werkt dit laxerend (zie lactase).
    Geef ook nooit rauw vlees of rauwe vis, daar kunnen ze ziek van worden.

    Voedingstoffen

    Deze stoffen zitten in de voeding en worden door de cellen als brandstof en als bouwstoffen gebruikt. Dit zijn voornamelijk koolhydraten eiwitten en vetten.
    Nota:
    Deze veelal grote moleculen (macromoleculen) moeten door de spijsvertering worden afgebroken.
    Andere voedingstoffen zijn sporen van vitaminen, zouten en mineralen.

    Voedselallergie

    Voedselallergie is een verzamelnaam voor nadelige reacties op bepaalde bestanddelen in de voeding.
    Bij katten kan voedselallergie huidproblemen (jeuk) en maag- en darmklachten veroorzaken.
    Alhoewel het zelf niet is te genezen, is bij vaststelling (diagnose) de prognose goed met behulp van een behandeling met een hypoallergeen dieet.

    Voetkussens

    De zogenaamde voetkussentjes bij de katten zijn de onderkant van de voetjes waar geen vacht op zit.
    De voetkussens zitten in de lopertjes bij de vingers en de tenen en hebben (net als de accentjes) de genetische vachtkleur.
    Nota:
    Wanneer er onduidelijkheid is over de hoofdkleur, dan wordt vaak naar de kleur van deze voetkussentjes gekeken.

    Volwassen of Volwassen kat

    Een kat van na het kitten zijn: dus tenminste 10 maanden oud.
    Nota:
    Maar vanaf een leeftijd van ongeveer 7 maanden kunnen ze al vruchtbaar zijn.
    De poes zal dan meestal jaarlijkse perioden van krolsheid vertonen.
    De kater kan zijn territorium met krolse poezen afbakenen o.a. door sproeien, de poes doet vaak plasjes op diverse plaatsen.

    Voorbehoedsmiddel

    Open poezen in een cattery, die vaak of langdurig krols zijn worden, indien ze niet gescheiden kunnen worden gehouden, soms op de poezenpil gezet.
    Nota:
    Dit is als probleemoplossing soms nodig omdat het niet is toegestaan om overfok te plegen.

    Voordracht

    Dit is het voorbrengen van een showkat bij een keurmeesters voor de beoordeling op een kattenshow.
    Nota:
    Voorheen werd de kat door een steward opgehaald, maar tegenwoordig brengen de exposanten hun kat(ten) zelf.

    Voorgedragen Best in Show of VBIS

    Een Best in Show wordt gekozen op een kattenshow uit de mooiste katten uit een groep: Deze kunnen nog van verschillende variëteiten zijn, die door verschillende keurmeesters kunnen zijn gekeurd.
    Voor de beoordeling hiertussen voor de BIS worden deze eerst voorgedragen door een keurmeester.
    Nota:
    Er wordt nog een kleine aparte verkiezing gehouden met de voor die variëteiten bevoegde keurmeesters tezamen.

    Voorouderverlies

    Er staan dan minder verschillende voorouders op een stamboom. Dit is in principe inteelt: Dit geeft vermindering van de genetische variabiliteit door kruising met naaste familieleden.
    Nota:
    Als een echte minimumregel kan men aanhouden dat van de 15 katten in de eerste 3 generaties op een stamboom er tenminste 11 verschillende namen staan om voor de zeer korte termijn "Sterke inteelt" te voorkomen.

    Voortplanting

    Zie reproductie.

    Voortplantingscel

    Zie Zygote.

    Vouwoor

    Dominante afwijking door een mutatie veroorzaakt (bijv. Scottish Fold en Highland Fold).
    Zie ook Homozygote vouwoor.

    Vruchtbaar of Vruchtbaarheid

    Het zich kunnen voortplanten, oftewel samen met een soortgenoot het kunnen verkrijgen van nakomelingen, die ook weer vruchtbaar zijn.
    Nota:
    Dit wordt op een kattenshow open klasse genoemd, in tegenstelling tot de Kastratenklasse.

    Terug naar de beginpagina.
    Als u opmerkingen heeft of informatie ter verbetering, hebben wij graag een e-mailtje.

    Copyright: P.N.J. Vis. Gebruik van deze homepage is uitsluitend voor persoonlijk gebruik. Kopiëren van deze informatie voor andere doeleinden is niet toegestaan.