Ellemarie en ik vertrokken zaterdagochtend 25 maart in alle vroegte met het vliegtuig richting Kumkoy (vlakbij Side) in Turkije. In het hotel Xanthe Resort hadden we ons onderkomen. Het doel was de zonsverduistering die daar nagenoeg recht overheen komt. De verduistering vond plaats op woensdag 29 maart. Het was een geweldig en onvergetelijk verschijnsel aan een prachtige heldere hemel.
In volgorde van belang:
De fotografische experimenten:
- hebben vooral het doel om de vorm van de corona vast te leggen. Aangezien de zon juist nu in een minimum van zonneactiviteit zit zal de corona ovaal van vorm zijn.
- het vastleggen van eventuele protuberansen om de invloed van zonneactiviteit ter plaatse te kunnen koppelen aan effecten in de corona.
- tijdens de verduistering wordt vaak gesproken van een vreemd licht. De lichtmeting zal informatie geven over kleurveranderingen tijdens de verduistering. Vooral tijdens de totaliteit zal het rode licht van de chromosfeer relatief sterk aanwezig zijn.
- naarmate de zon verder bedekt wordt zal de instraling op aarde afnemen. Ook temperatuur en licht worden hierdoor sterk beïnvloed. Via de temperatuur- en lichtmetingen worden de veranderingen hierin geregistreerd.
- de mate van spiegeling van ionosfeer wordt overdag mede veroorzaakt door de instraling van de zon. Tijdens de verduistering zal de straling afnemen en de spiegeling vermoedelijk ook. De vlf-ontvanger (gesitueerd in de sterrenwacht) zal dat mogelijkerwijs laten zien.
De waarnemingen worden alle in een reeks uitgevoerd. Bij hapering van apparatuur wordt in principe de betreffende meting geannuleerd. Reparatie, zeker tijdens de totaliteit, wordt in principe niet uitgevoerd.
Er wordt gewerkt met verschillende opstellingen:
meemaken verduistering:
- minimaal 3 eclipsbrillen
- 10 x 50 verrekijker met Baaderfolie
fotografisch vastleggen van de verduistering:
- Canon EOS 350D
o 18-55 mm lens
o 70-300 mm lens
o f/8 f=500 mm spiegeltelelens met Baaderfolie
o draadontspanner, reservebatterij en tweede 512 MB-kaartje
o fotostatief met equatoriale opstelling
o korte verloopring
- licht- en temperatuurmeting
o sensoren voor licht- en temperatuurmeting. Het instrument bestaat uit een printplaat met daarop gemonteerd 3 LDR’s en een NTC (aan de onderkant) Eén LDR wordt door de zon direct beschenen. Alle variabele weerstanden staan in serie met een 11,52 kΩ-weerstand waarover de spanning gemeten wordt. De andere zijn voorzien van respectievelijk een rood-, groen en violetfilter (24,5 mm Spectrosfilters). De spanning van de voeding wordt continue geregistreerd.
o 12 bits AD-omzetter met kabel
o voeding voor sensoren (batterijen)
o laptop (Acer Travemate 660 met USB naar serieel kabel voor de Conrad meetinterface)
- omgevingseffecten
o kleine digitale camera
- vlf-ontvanger volgens de AASVO (gyrator II)
5. experimentbeschrijving
Het maken van de foto’s mag zichzelf wijzen.
De meting van het licht gebeurt met LDR’s. Eén LDR wordt rechtstreeks door de zon beschenen. De andere worden beschenen door een rood-, groen- en blauwfilter. Elke LDR staat in serie met een (1%)weerstand van 11,50 kΩ. De spanning over deze weerstand is een maat voor de weerstand van de LDR en NTC. Bij de nabewerking van de resultaten wordt de lineariteit bepaald en worden de spanningswaarden omgerekend naar een lineaire waarde. De gemeten waarde wordt omgerekend in een verhoudingsgetal.
De uitkomsten voor Side, op 36,76° noorderbreedte en 31,39° oosterlengte:
Snelheid van de maanschaduw over het aardoppervlak bij Side: 850 m/sec = 3060 km/h
De schijnbare middellijn van de maanschijf is 4,9 % groter dan de schijnbare middellijn van de zonneschijf.
|
tijd (lokale) |
activiteit |
|
|
uu:mm:ss |
foto |
opmerkingen |
|
|
|
1. statief uitrichten 2. Canoncamera - RAW-mode - autofocus uit - handmatige belichting - gevoeligheid 200 ASA - f/8 500 mm Maksutov telelens met filter - statief 3. meting starten (licht en temperatuur): kanalen: rood, groen, blauw, zwart, violet (NTC) en oranje (voeding) 4. filters voor verrekijker 5. kleine digitale camera klaar zetten 6. zaklampjes 7. notitieschrift |
|
12:30 |
|
start meting |
|
12:38:23 |
|
eerste contact |
|
12:40 |
1 |
t = 1/60 s |
|
12:50 |
2 |
t = 1/60 s |
|
13:00 |
3 |
t = 1/60 s |
|
13:10 |
4 |
t = 1/60 s |
|
13:20 |
5 |
t = 1/60 s |
|
13:30 |
6 |
t = 1/60 s |
|
13:40 |
7 |
t = 1/60 s |
|
13:45 |
8 |
t = 1/60 s filters van verrekijker |
|
13:50 |
9 |
t = 1/60 s |
|
13:53 |
10 |
t = 1/60 s |
|
13:54:00 |
11 |
t = 1/60 s |
|
13:54:30 |
12 |
t = 1/60 s |
|
13:55:00 |
13 |
begin maximum; duur 3m45s filter van telelens |
|
13:56:00 |
14 15 16 17 18 19 20 21 |
t = 2 s (tmax = 1,5 s) t = 1,0 s t = 0,25 s (1/4) t = 0,063 s (1/16) t = 1/60 s t = 1/250 s t = 1/1000 s t = 1/4000 s |
|
13:56:53 |
|
centrum verduistering omgeving!!!! |
|
13:58:45 |
22 |
einde maximum diamantring t = 1/125 s |
|
13:59 |
23 |
filter op telelens t = 1/60 s |
|
14:00 |
24 |
filters op verrekijker t = 1/60 s |
|
14:02 |
25 |
t = 1/60 s |
|
14:05 |
26 |
t = 1/60 s |
|
14:10 |
27 |
t = 1/60 s |
|
14:20 |
28 |
t = 1/60 s |
|
14:30 |
29 |
t = 1/60 s |
|
14:40 |
30 |
t = 1/60 s |
|
14:50 |
31 |
t = 1/60 s |
|
15:00 |
32 |
t = 1/60 s |
|
15:10 |
33 |
t = 1/60 s |
|
15:13 |
34 |
t = 1/60 s |
|
15:13:35 |
35 |
laatste contact |
|
15:20 |
|
einde meting |
De eclips was overweldigend. Het prachtige weer werkte mee. De cirrusbewolking die langzaamaan ontstond bleef ver genoeg van de verduisterde zon. De sereen witte corona zette de omgeving in een apart licht. Ellemarie heeft Guigelheil (kleine oranje bloempje) gefotografeerd. De eerste opname werd voor de verduistering gemaakt, de tweede kort na de eclips. Het bloempje is na de clips nog niet helemaal geopend.
Onderstaande foto's werden gemaakt met een 500 mm f/8 spiegeltelelens van Russische makelij op een Canon 350D. De camera is ingesteld op 200 ASA. De opname met de corona is 1/4 s belicht. De diamantring is 1/250 s belicht.
Voor, tijdens en na de verduistering zijn metingen uitgevoerd. Iedere seconde werden licht- en temperatuurmetingen uitgevoerd. Dit leidde tot meer dan 96000 metingen.
De betekenis van de kleuren is als volgt:
- roze: temperatuur
- zwart: witlicht
- rood: rood licht
- groen: groen licht
- blauw: blauw licht
Wanneer de metingen rond de totaliteit uitvergroot worden wordt het volgende plaatje verkregen:
In de volgende grafiek zijn de waarden voor de
temperatuur weergegeven. De absis geeft de meetnummers weer.
De grafieken voor rood, groen en blauw zijn als volgt verkregen: de waarden van
de 3 kleuren zijn opgeteld. Iedere kleur is weergegeven als verhoudingsgetal tot
de totale waarde.
.
In het onderstaande diagram is ingezoomd rond de totaliteit (linkse ordinaat is voor de temperatuur; de rechtse ordinaat is voor de verhoudingsgetallen):
Hieronder het diagram van de vlf-ontvanger. Het omcirkelde gedeelte speelde zich af tijdens de verduistering.
